Pandemiyle kanser tarama talebi azaldı. Kanser tedavisinin başarısını etkileyen en önemli unsurların başında ise erken tanı gelmektedir. Kanser taramaları erken tanının en önemli parçasıdır. Ancak 2019 yılı ile birlikte hayatımıza giren COVID-19 pandemisi, diğer birçok şey gibi kanser taramalarının da düzenli yapılmasını olumsuz etkiledi.

Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Onkoloji bölümünden Doç. Dr. Hamza Uğur Bozbey, ‘Pandemi sürecinde azalan kanser taramaları’ hakkında bilgi verdi. Uzm. Dr. Hamza Uğur Bozbey ‘ülkemizde kanser tarama oranlarının yüzde 80 azaldığının altını çizerek, tedaviyi yarıda bırakma oranının ise iki kat arttığını ifade etti.

Taramalar kanserde erken tanı imkanı sağlıyor

Taramalar sayesinde kanserin erken döneminde yakalanması uygulanan tedavileri (kemoterapi, radyoterapi, cerrahi müdahale), tedavi sürelerini, hastanın yaşam kalitesi ve yaşam süresi beklentisini doğal olarak etkilemektedir. Ancak ileri evrede yakalandığında ise durum daha farklı olmaktadır. Eğer bir hastaya kolon kanseri teşhisi 1. evrede koyulursa hastanın yüzde 90 sağ kalım şansı bulunuyor. Ancak aynı hasta 4. aşamaya kadar teşhis edilmediğinde ise 5 yıllık sağ kalım oranı yüzde 11’e düşüyor. Bu nedenle tanı anında hangi evrede olunduğu gerçekten önemlidir.

2019 yılından bu yana dünyada ve ülkemizde görülen COVID-19 pandemisi kanser taramalarına engel olmamalı. Bireylerin bulundukları yaş ve risk içeriğine göre yapılması tavsiye edilen kanser taramalarının da aksatılmaması gerekmektedir. Tele-sağlık bir miktar işe yarar gibi gözükse de özellikle kanser taramalarında erken teşhis için kullanılan mamografi, kolonoskopiler, laboratuvar testleri ve fizik muayenelerin tamamlanması gerekmektedir. Bu nedenle hastaların sağlık hizmeti alabilmesi için hastanelere başvurmalarını öneriyoruz. Hastane ve diğer sağlık merkezleri de tetkiklerin yapıldığı fiziki alanın güvenli kullanımı için COVID-19 prosedürlerine uygun olarak düzenlemesi önemlidir.

Taramalar kanserde erken tanı imkanı sağlıyor

ABD yapılan bir çalışma, Ocak-Şubat 2020 tarihleri arasındaki 7 haftalık pandemi sürecinde hastanelerde kanser tarama tetkikleri ve biyopsi işlemlerinde büyük oranda azalma olduğu gösterdi. 300 bine yakın hasta ile yürütülen çalışmada 1 Ocak 2018 ile 18 Nisan 2020 tarihleri arasında haftalık olarak giriş yapılan yeni tanı meme, kolorektal (kalın bağırsak), akciğer, pankreas, mide ve özofagus (yemek borusu) kanseri ICD-10 kodları tarandı. Her kanser için ortalama haftalık tanı sayıları belirlendi. Daha sonra bu sayıları pandeminin ilk 7 haftasındaki haftalık ortalama sayısı ile karşılaştırdılar. Çalışmada kayıt altına alınan hastaların yüzde 7.2’si COVID-19 salgını dönemindeydi. Toplam 6 kanserin tümü için haftalık tanı sayısı başlangıç dönemine kıyasla pandemi döneminde yüzde 50’ye yakın azaldı. Takip kaydı veya teşhis bakımından en büyük azalma yüzde 51,8 ile meme kanseri vakalarında görüldü.

Amerika dışındaki diğer ülkelerde de durum benzerdi. COVID-19 kısıtlaması döneminde kanser şüpheli takiplerde Hollanda’da haftalık sıklığında yüzde 40 azalma, İngiltere’de yüzde 75 azalma gözlendi. Ülkemizde de durum benzer seyretti. Kanser taraması oranı yüzde 80’e yakın azaldı. Tedaviyi yarıda bırakma oranı iki kat arttı. Semptomatik hastaların hastaneye başvurma oranı yüzde 70’e yakın azaldı.

Oysa pandeminin başladığı ilk aylarda tüm dünyadaki tıbbi kuruluşlar rutin taramaların bir süreliğine ertelenmesinde hemfikir olmuşlardı. Mart-Nisan ayında yapılacak ziyaretlerin bir-iki ay ertelenmesinin bir zararı olmayacağı düşünülüyordu. Yani 10 yılda bir yapılması önerilen kolonoskopinin 3-4 ay gecikmesinin veya 2 yılda bir yapılması önerilen mamografinin 4 ay sonraya ertelenmesinin çok önemli olmayacağı varsayılmıştı fakat şikayeti olan hastaların tetkik edilmesi geciktirilmemeliydi. Pandeminin ne zaman biteceği öngörülemiyordu. Buna rağmen semptomatik olan hastaların bile tanısı gecikti. Pandeminin ne zaman biteceği bilinmediği için artık tetkik ve taramaların zamanında yapılması konusunda tıp camiası artık hemfikir.

Kanserli hastalarda COVID-19 aşılaması

Kullanılan COVID-19 aşılarından klasik inaktive virüs aşısı (SINOVAC), mRNA (BIONTECH) aşıları gibi canlı virüs aşısı olmadığı için kanser hastalarına güvenle uygulanabilir. Özellikle aktif kemoterapi alan hastalarda etkinliğin düşük olabilir. Bu aşılardan herhangi birinin yapılmasının kanser hastalarında da COVID-19 enfeksiyonu riskini azaltacağı düşünülerek sağlık bakanlığının onayladığı COVID-19 aşılarından birinin yaptırılmasını önerilir.

Pandemi döneminde hastaya kemoterapiyi bekletmeden başlamak gerekiyorsa, ya da hasta kemoterapi alıyorsa, kemoterapi başlamadan hemen önce veya kemoterapi kürleri arasında COVID-19 aşıları yapılabilir. Bu süreçte aşılanması planlanan hastalar için ideal zaman kanser tedavisinin maksimum kan tablosu üzerine olan etkisinin (nötrofil değerlerinin en dip düzeyi) geçtiği en uzak olduğu günlerdir, bunun için kemoterapiden en erken yaklaşık 10 gün veya daha uzun süre beklemek gerekmektedir. Hastaya kemoterapi alırken aşı uygulandığında aşıdan beklenen yararın düşük olacağı ihtimali göz ardı edilmemeli. 10 günden fazla 20 mg/gün ve üzerinde dozda kortizon ve/veya anti-B hücre antikoru (Örn: Rituximab) tedavisi alan hastalarda immün baskılanma ihtimali daha yüksek olduğu için aşı cevabı çok sınırlı olabilir ancak pandemi koşulları dikkate alınarak bu hastalarda da aşılama yine de önerilmektedir. Kök hücre nakli yapılan hastalarda, nakil sonrası hastanın kan tablosunun düzeldiği anda aşı yapılabilir ancak aşıdan beklenen yararın düşük olabileceği akılda tutulmalıdır.

İmmünoterapi tedavileri önemlilik arz ediyor

Monoklonal antikor veya tirozin kinaz inhibitörü gibi hedefe yönelik ilaç tedavileri alan hastalara COVID-19aşısı yapılabilir, COVID-19 aşısının sistemik yan etkileri için en riskli dönem aşının yapılmasını takiben ilk 2-3 gün olduğu için immünoterapi tedavilerinin bu günlerde yapılmaması uygun olacağı kanısı mevcuttur.

The post Pandemiyle kanser tarama talebi azaldı appeared first on DOCTORS BPM.

Akciğer kanseri birinci sıraya yerleşti. Kanser rakamlarına bakıldığında, her geçen yıl hem dünyada hem Türkiye’de artış görüldüğüne dikkat çeken Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Okan Kuzhan, “Türkiye’de bu artıştaki sebeplerde birçok özel neden var. Bunlar arasında koruyucu hekimdeki ilerlemeler, tıptaki birçok gelişme ve çağcıl yaşamın getirdiği tüm destek tedavileriyle yaşam kayıplarının azalması yer alıyor” diye konuştu.

Kanser vakaları artıyor

Geçmişe göre enfeksiyon hastalıklarına bağlı olan kanserlerde azalma ve yaşlılıkla ilgili görülen kanserlerde artış olduğunu söyleyen Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Tıbbi Onkoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Kuzhan, Türkiye’deki kanser vakalarıyla ilgili şunları anlattı:

“Erkeklerde en sık görülen kanserler prostat ve akciğer kanserleri ve bunu kalın bağırsak kanserleri izliyor. Kadınlarda da en sık görülen kanserler arasında meme ve akciğer kanseri yer alıyor. Son yıllardaki istatistiklerde, kadın-erkek eşitliği ne yazık ki kötü alışkanlıklarda daha belirgin hale geldi. Kadınlarda sigara içme alışkanlığının erkeklere yaklaşmasıyla dünyanın birçok yerinde ve Türkiye’deki yeni rakamlarda da akciğer kanseri ne yazık ki birinci sırayı almaya başladı.”

Koruyucu hekimlikte ilerleme kaydedildi

Dünya ve Türkiye’de nüfusla birlikte kanser hastası sayısının da arttığına ancak bununla birlikte kansere bağlı yaşam kayıplarının azaldığına dikkat çeken Prof. Dr. Okan Kuzhan, “Bugün artık kanser kronik bir hastalık haline geldiği için herkesin çevresinde bir kanserli hasta görmek mümkün. Aslında tabloya iyi tarafından bakmak gerekir. Koruyucu hekimlikteki ilerlemeler, tıptaki birçok gelişme ve çağcıl yaşamın getirdiği tüm destek tedavileri yaşam kayıplarının azalmasını sağladı” dedi.

Bağışıklı sistemi önemli

Kanser tablosunun bugün geldiği noktada son yıllarda yaşanan önemli gelişmelerin çok önemli yeri olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Okan Kuzhan, tedaviyle ilgili şu bilgileri aktardı: “Hastalarda kanser cerrahiyle çıkarılamayacak boyutta ilerlemiş ve başta organlara sıçramış durumdaysa kemoterapi uygulanır. Bununla birlikte hastanın durumuna göre tedavinin farklı aşamalarında da kemoterapi tedavisine başvurulur. Kemoterapi tedavisinde de uzun zamandır kullandığımız geleneksel hücre öldürücü ilaçların yanı sıra özellikle son yıllarda akıllı ilaçlar gündemde. Son olarak da immünoterapi olarak adlandırılan bağışıklık tedavileri önemli bir gelişme oldu.

Vakalarda devrim niteliği taşıyor

İmmünoterapinin birçok kanserin tedavisinde devrim yarattığını belirten Prof. Dr. Okan Kuzhan sözlerine şöyle devam etti: “Önceden kanser tedavisinde kanserin nereden çıktığına bakıyorduk. Ancak bu tedaviyle kanserin nereden başladığı ya da nereye gittiğinin hiç önemi bulunmuyor. Bazı özel boyama teknikleriyle hangi kanserlerin bu tedaviden yanıt alabileceğini önceden belirliyoruz. Bu gruptaki kanserler, nereden çıkarsa çıksan ya da hangi organa sıçrama yaparsa yapsın tam yanıt alınabiliyor.”

Büyük kısmında iyileşme ve doğru sonuç

Bugün kanserlerin üçte birinin tamamen iyileştiğini, üçte birinde de ömrün çok uzadığını hatırlatan Prof. Dr. Okan Kuzhan, bu noktada tarama ve erken tanı yöntemlerinin önemine işaret etti. Bununla birlikte özellikle içinde bulunduğumuz dönemde tarama yaptırmak konusunda insanların duyduğu korkulara dikkat çekerek sözlerine şöyle devam etti: “Hastalar tarama yaptırmak ya da kontrol için hastaneye gitmekten çekiniyor. Bu süreçte meslektaşlarımla konuştuğumda, hastaneye gitmeyen birçok hastanın tedavi evresinin geçmiş olduğunu duyuyorum. Ancak bu dönem uzun sürecek. Üstelik hastaneler de tüm önlemlerin alındığı güvenli alanlar. Bu nedenle insanların korkusuzca hastanelerde taramalarını yaptırmaları gerekir.”

Toplumda körüklenmiş bir korku hakim

Kanserde yüzde 70’e varan oranlarda çok iyi sonuçlar alınmasına karşın hala hastalığın kendiyle ilgili insanlarda korku olduğunu söyleyen Prof. Dr. Okan Kuzhan, “Tedavide başarı bu kadar yüksekken kanserden neden bu kadar korkulduğunun, hastalığın yaşam kaybıyla eşleştirildiğinin araştırılması gerekir. Biz toplum olarak insanları korkutarak güdülemeye, öğretmeye alışmışız. Kanser korkusuyla insanların daha çok taramaya gideceklerini zannediyoruz. Oysa insanlar, ‘nasıl olsa kanser tanısı koyulursa da iyileşmeyeceğim’ diyerek taramalarını yaptırmıyorlar. Taramalardaki aksatılmanın bir sebebinin abartılmış, körüklenmiş kanser korkusundan kaynaklandığını düşünüyorum” dedi.

Risk azalabilir ama bitmez

Kanserin çok basit önlemlerle önüne geçebileceğini hatırlatan Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Okan Kuzhan, “Bunlar arasında kilo almamak, hareketli yaşam, sigara ve alkol tüketmemek var. Tüm önlemler alınsa bile, ne yazık ki kanser olma ihtimalimiz var. Buradaki mesajımız da ‘evet sağlıklı yaşayacağız fakat dünyayı kendimize zindan etmeyeceğiz.’ Riski azaltabiliriz ancak asla sıfır olmaz. Bunun için erken tarama programları önem kazanıyor” diye konuştu.  Prof. Dr. Okan Kuzhan, tüm bu önlemlere rağmen kanser tanısı alındığında da kanserin tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu unutmamak gerektiği uyarısında bulundu.

The post Akciğer kanseri birinci sıraya yerleşti appeared first on DOCTORS BPM.