Pandemiyle kanser tarama talebi azaldı. Kanser tedavisinin başarısını etkileyen en önemli unsurların başında ise erken tanı gelmektedir. Kanser taramaları erken tanının en önemli parçasıdır. Ancak 2019 yılı ile birlikte hayatımıza giren COVID-19 pandemisi, diğer birçok şey gibi kanser taramalarının da düzenli yapılmasını olumsuz etkiledi.

Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Onkoloji bölümünden Doç. Dr. Hamza Uğur Bozbey, ‘Pandemi sürecinde azalan kanser taramaları’ hakkında bilgi verdi. Uzm. Dr. Hamza Uğur Bozbey ‘ülkemizde kanser tarama oranlarının yüzde 80 azaldığının altını çizerek, tedaviyi yarıda bırakma oranının ise iki kat arttığını ifade etti.

Taramalar kanserde erken tanı imkanı sağlıyor

Taramalar sayesinde kanserin erken döneminde yakalanması uygulanan tedavileri (kemoterapi, radyoterapi, cerrahi müdahale), tedavi sürelerini, hastanın yaşam kalitesi ve yaşam süresi beklentisini doğal olarak etkilemektedir. Ancak ileri evrede yakalandığında ise durum daha farklı olmaktadır. Eğer bir hastaya kolon kanseri teşhisi 1. evrede koyulursa hastanın yüzde 90 sağ kalım şansı bulunuyor. Ancak aynı hasta 4. aşamaya kadar teşhis edilmediğinde ise 5 yıllık sağ kalım oranı yüzde 11’e düşüyor. Bu nedenle tanı anında hangi evrede olunduğu gerçekten önemlidir.

2019 yılından bu yana dünyada ve ülkemizde görülen COVID-19 pandemisi kanser taramalarına engel olmamalı. Bireylerin bulundukları yaş ve risk içeriğine göre yapılması tavsiye edilen kanser taramalarının da aksatılmaması gerekmektedir. Tele-sağlık bir miktar işe yarar gibi gözükse de özellikle kanser taramalarında erken teşhis için kullanılan mamografi, kolonoskopiler, laboratuvar testleri ve fizik muayenelerin tamamlanması gerekmektedir. Bu nedenle hastaların sağlık hizmeti alabilmesi için hastanelere başvurmalarını öneriyoruz. Hastane ve diğer sağlık merkezleri de tetkiklerin yapıldığı fiziki alanın güvenli kullanımı için COVID-19 prosedürlerine uygun olarak düzenlemesi önemlidir.

Taramalar kanserde erken tanı imkanı sağlıyor

ABD yapılan bir çalışma, Ocak-Şubat 2020 tarihleri arasındaki 7 haftalık pandemi sürecinde hastanelerde kanser tarama tetkikleri ve biyopsi işlemlerinde büyük oranda azalma olduğu gösterdi. 300 bine yakın hasta ile yürütülen çalışmada 1 Ocak 2018 ile 18 Nisan 2020 tarihleri arasında haftalık olarak giriş yapılan yeni tanı meme, kolorektal (kalın bağırsak), akciğer, pankreas, mide ve özofagus (yemek borusu) kanseri ICD-10 kodları tarandı. Her kanser için ortalama haftalık tanı sayıları belirlendi. Daha sonra bu sayıları pandeminin ilk 7 haftasındaki haftalık ortalama sayısı ile karşılaştırdılar. Çalışmada kayıt altına alınan hastaların yüzde 7.2’si COVID-19 salgını dönemindeydi. Toplam 6 kanserin tümü için haftalık tanı sayısı başlangıç dönemine kıyasla pandemi döneminde yüzde 50’ye yakın azaldı. Takip kaydı veya teşhis bakımından en büyük azalma yüzde 51,8 ile meme kanseri vakalarında görüldü.

Amerika dışındaki diğer ülkelerde de durum benzerdi. COVID-19 kısıtlaması döneminde kanser şüpheli takiplerde Hollanda’da haftalık sıklığında yüzde 40 azalma, İngiltere’de yüzde 75 azalma gözlendi. Ülkemizde de durum benzer seyretti. Kanser taraması oranı yüzde 80’e yakın azaldı. Tedaviyi yarıda bırakma oranı iki kat arttı. Semptomatik hastaların hastaneye başvurma oranı yüzde 70’e yakın azaldı.

Oysa pandeminin başladığı ilk aylarda tüm dünyadaki tıbbi kuruluşlar rutin taramaların bir süreliğine ertelenmesinde hemfikir olmuşlardı. Mart-Nisan ayında yapılacak ziyaretlerin bir-iki ay ertelenmesinin bir zararı olmayacağı düşünülüyordu. Yani 10 yılda bir yapılması önerilen kolonoskopinin 3-4 ay gecikmesinin veya 2 yılda bir yapılması önerilen mamografinin 4 ay sonraya ertelenmesinin çok önemli olmayacağı varsayılmıştı fakat şikayeti olan hastaların tetkik edilmesi geciktirilmemeliydi. Pandeminin ne zaman biteceği öngörülemiyordu. Buna rağmen semptomatik olan hastaların bile tanısı gecikti. Pandeminin ne zaman biteceği bilinmediği için artık tetkik ve taramaların zamanında yapılması konusunda tıp camiası artık hemfikir.

Kanserli hastalarda COVID-19 aşılaması

Kullanılan COVID-19 aşılarından klasik inaktive virüs aşısı (SINOVAC), mRNA (BIONTECH) aşıları gibi canlı virüs aşısı olmadığı için kanser hastalarına güvenle uygulanabilir. Özellikle aktif kemoterapi alan hastalarda etkinliğin düşük olabilir. Bu aşılardan herhangi birinin yapılmasının kanser hastalarında da COVID-19 enfeksiyonu riskini azaltacağı düşünülerek sağlık bakanlığının onayladığı COVID-19 aşılarından birinin yaptırılmasını önerilir.

Pandemi döneminde hastaya kemoterapiyi bekletmeden başlamak gerekiyorsa, ya da hasta kemoterapi alıyorsa, kemoterapi başlamadan hemen önce veya kemoterapi kürleri arasında COVID-19 aşıları yapılabilir. Bu süreçte aşılanması planlanan hastalar için ideal zaman kanser tedavisinin maksimum kan tablosu üzerine olan etkisinin (nötrofil değerlerinin en dip düzeyi) geçtiği en uzak olduğu günlerdir, bunun için kemoterapiden en erken yaklaşık 10 gün veya daha uzun süre beklemek gerekmektedir. Hastaya kemoterapi alırken aşı uygulandığında aşıdan beklenen yararın düşük olacağı ihtimali göz ardı edilmemeli. 10 günden fazla 20 mg/gün ve üzerinde dozda kortizon ve/veya anti-B hücre antikoru (Örn: Rituximab) tedavisi alan hastalarda immün baskılanma ihtimali daha yüksek olduğu için aşı cevabı çok sınırlı olabilir ancak pandemi koşulları dikkate alınarak bu hastalarda da aşılama yine de önerilmektedir. Kök hücre nakli yapılan hastalarda, nakil sonrası hastanın kan tablosunun düzeldiği anda aşı yapılabilir ancak aşıdan beklenen yararın düşük olabileceği akılda tutulmalıdır.

İmmünoterapi tedavileri önemlilik arz ediyor

Monoklonal antikor veya tirozin kinaz inhibitörü gibi hedefe yönelik ilaç tedavileri alan hastalara COVID-19aşısı yapılabilir, COVID-19 aşısının sistemik yan etkileri için en riskli dönem aşının yapılmasını takiben ilk 2-3 gün olduğu için immünoterapi tedavilerinin bu günlerde yapılmaması uygun olacağı kanısı mevcuttur.

The post Pandemiyle kanser tarama talebi azaldı appeared first on DOCTORS BPM.

Türkiye’de yeni kanser hastası tanısı artıyor. Kanser tüm dünyada yaşam kayıplarının ikinci en sık nedeni olarak gösteriliyor. Dünya çapında olduğu gibi Türkiye’de de yıllık yeni kanser tanısı alan hasta sayısı giderek artıyor. 2020 kanser verilerine göre ülkemizde en sık görülen beş kanser türü; akciğer kanseri, meme kanseri, kalın bağırsak (kolorektal) kanseri, prostat kanseri ve tiroit kanseri olarak gösteriliyor. Bu beş kanser türü, tüm kanserlerin yüzde 50’sinden fazlasını oluşturuyor. Memorial Antalya Hastanesi Onkoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Şeyda Gündüz “1-7 Nisan Kanser Haftası”nda kanserden korunmak için alınması gereken tedbirleri anlattı.

Kanser erken tanıyla tam iyileşme sağlanabilen hastalıktır

Türkiye’de yeni kanser hastası tanısı artıyor. Tüm kanserlerin yüzde 50’i çevresel faktörlere bağlıdır. Bu nedenle kanser önlenebilir ve erken tanıyla tam şifa sağlanır bir hastalıktır. Sağlıklı yaşamak, sigarayı bırakmak, sağlıklı beslenmek, spor yapmak, alkol tüketimini azaltmak, Hepatit B aşısı ve HPV aşısı yaptırmak, güneşten korunmak, ideal kiloda kalmak kanserden korunmada yapabilecek en önemli tedbirlerdir.

Kanserden korunmak için alınacak tedbirler 

Kanserde erken tanı için tarama yöntemlerini ihmal etmeyin

Meme kanseri, rahim ağzı (serviks) kanseri, prostat kanseri ve kalın bağırsak kanseri tarama testleri ile erken tanının mümkün olduğu kanserlerdir. Kadınlar için 40 yaşından sonra mamografi, hem kadın hem erkekler için 45 yaşından sonra kolonoskopi ile kolon kanseri taraması ile erken tanıya ulaşılabilmektedir. Yine sigara kullanımı olan kişilerde risk grubuna göre yapılacak düşük doz akciğer tomografisi ile akciğer kanseri erken dönemde saptanabilir. Ne olursa olsun kanser tanısı alınsa bile umutsuzluktan kaçınılmalı, pek çok tedavi seçeneğinin olduğu unutulmamalıdır.

The post Türkiye’de yeni kanser hastası tanısı artıyor appeared first on DOCTORS BPM.

Kalın bağırsakta kanser riskine dikkat!.. Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Çağlıkülekçi, kalın bağırsak poliplerinin kolon kanserine neden olabileceğine değindi. Prof. Dr. Çağlıkülekçi, polip tipi ve sayısına göre kanser riskinin değişkenlik gösterebileceğinin de altını çizdi. Prof. Dr. Mehmet Çağlıkülekçi, ayrıca, kanserli olmayan kalın bağırsak poliplerinin de zamanla kanserli hale gelebileceğini vurgulayarak, kontrol edilemeyen şekilde bölünmeye başlayan hücrelerin daha büyük poliplerin oluşmasına zemin hazırlayabileceğinin de bilgisini verdi. 

Bağırsak poliplerinin iki ana türü mevcuttur

Adenomatöz polipler: Kalın bağırsakta görülen poliplerin büyük bir çoğunluğu adenom veya adenomatöz tipte poliplerdir. Adenom tipi polipler kolon kanserinin en yaygın nedenleri arasındadır. Adenomların kansere dönüşme riski büyüklüğüyle polip sayısıyla ilgilidir. Mikroskop altında incelenen birçok polip kanser olmasa bile ilerde kansere dönüşebilmektedir. Adenom polipler mikroskop altındaki görünümlerine göre;

• Tübüler adenom
• Tübülovillöz adenom
• Villöz adenom tipleri bulunmaktadır.

Hiperplastik polipler: En sık görülen ikinci kolon polip türü hiperplastik poliptir. Genellikle kanser oluşumuna neden olmazlar. Çapları genellikle 0.5 cm. den küçüktür. Bu poliplerin belirlenip adenom poliplerden ayırt edilmesi önemlidir.

Risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir

• Yaş: 40 yaş civarında risk başlar.
• İltihabi bağırsak hastalıkları: Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi bir iltihabi bağırsak hastalığı zemininde geliştiklerinde kanser riski artmaktadır.
• Aile öyküsü: birinci derecede akrabalarında kalın bağırsak poliplerinin olması
• Sigara: bağırsak kanseri riski yüzde 20 artar.
• Alkol
• Hareketsizlik
• Obezite
• Stres

Hastalığın klinik belirtileri:

Kalın bağırsakta kanser riskine dikkat!.. Kalın bağırsak polipleri hiçbir şekilde belirti vermeyebilir. Birçok polip rutin kontroller sırasında tesadüfen bulunmaktadır. Poliplerin genel belirtileri, “Kansızlık, Rektal kanama, yorgunluk, nefes darlığı, ishal, dışkı renginde değişiklik ve dışkıda kan, tuvalet alışkanlıklarında görülen değişiklikler, göbek ağrısı” şeklinde sıralanabilir.

Kalın bağırsak polipleri özellikle yaşlanmayla birlikte görülme oranı artmaktadır.

Kalın bağırsak poliplerinin teşhis yöntemleri nelerdir?

Polip için en etkili tetkik kolonoskopi yöntemidir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Manyetik Rezonans(MR) gibi radyolojik görüntüle yolları ile de tespit yapılabilir.

Dışkıda kan varlığını kontrol edilerek kolonoskopi ile de polip belirlenebilir.

Kalın bağırsak poliplerinin tedavi yöntemleri nelerdir?

Bağırsak polipleri belirlendiği zaman çıkartılması gerekmektedir. Polipin çeşit ve sayısına göre yapılan işlem değişebilmektedir.

• Polipektomi: Polipin kalın bağırsaktan çıkartılmasıdır. Polip 1 santimetreden daha büyükse, polipin çevre dokulardan uzaklaştırılması ve izole edilmesi için bir sıvı enjekte edilerek işlem gerçekleştirilebilir.
• Minimal invaziv cerrahi: Kalın bağırsak ve rektum taraması sırasında çok büyük veya güvenli bir şekilde çıkarılamayan polipler genellikle laparoskopik olarak çıkarılır.
• Kolon ve rektum çıkarılması: Familial Adenomatozis Polipozis (FAP) gibi nadir bir kalıtsal hastalık varlığında tüm kolon ve rektum (total proktokolektomi) çıkartılmalıdır. Tüm barsak polipler ile doludur. Kolon kanserini önlemenin en iyi yolu kolon ve rektumun tamamen çıkartılmasıdır.

The post Kalın bağırsakta kanser riskine dikkat!.. appeared first on DOCTORS BPM.

Kanser ameliyatları aylarca ertelenmemeli… Academic Hospital Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Fikret Düşünceli, 1-7 Nisan Kanser Haftası nedeniyle önemli uyarılarda bulundu.

Tüm kanserlerde pandemi boyunca polikliniklere başvuruların azaldığına işaret eden Dr. Fikret Düşünceli, “Pandemide bir yılı geride bıraktık ve bir yıl geç kalmak tüm kanserler için alarm niteliğindedir. Bu süreçte rutin muayenesine gelmesi gereken hastalar gelmedi bu da önümüzdeki günlerde bazı kanserleri ileri evrede görebileceğimiz anlamına geliyor” dedi.

İstatistiklerde kanser tanısı azalmış görünüyor

Geçen yıl COVID-19 salgını nedeniyle pek çok kişinin hastalık bulaşacağı endişesiyle rutin kontrollerini ve tetkiklerini yaptırmaktan çekindiğini belirten Dr. Düşünceli, şunları söyledi:

“Rutin muayenesine gelmesi gereken hastalar gelmedi, bu da önümüzdeki günlerde bazı kanserleri ileri evrede göreceğiz demek. Böyle bir yan etki yaratacak bize. Mesela geçen yıl mamografi çekilmesi gereken bir hastada belki bir yıl önce tümörünü saptayacaktık, ameliyatını yapmış olacaktık.

Bu hastaları hastaneye bu yıl başvurduğunda belki evre 2 safhasında ameliyatını yapacağız. Bazı kişilerde kolonoskopi, endoskopi gibi işlemleri yapamadık, biyopsi alamadık ve bundan dolayı kanser tanısı konulamadı. Kanser teşhisleri bu yüzden geçen yılki bazı istatistiklerde daha az görünüyor. Ama bu bir yanılsama, kanser azalmadı.”

Bu süre 2-3 ayı geçmemeli

Pandemi şartlarında ilk etapta hastaların ameliyatlarını planlayamadıklarını ve “Ameliyatı ne kadar öteleyebiliriz ve hastaya zarar vermeden ideal zamanda ameliyat ederiz?” sorusunun yanıtının arandığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Fikret Düşünceli sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bana kanser teşhisi konuldu bekleyeyim ve bir yıl sonra ameliyat olayım demek mantıklı bir yöntem değil. İlk başlarda daha ne olduğunu bilmediğimiz için bir iki ay geçsin, önümüzü görelim denildi ancak bu sürenin 2-3 ayı geçmemesi lazım. Tüm kanserler için bu durum geçerli.

Bir yandan da 2020 yılı içinde en fazla ameliyat yaptığımız grup kanser hastaları oldu. Çünkü bazı hastaların ameliyatını çok fazla erteleme şansı yoktu. Geçen yıl oransal olarak kanser ameliyatlarının sayısı arttı diyebilirim. Önceden 100 ameliyattan 15’ini kanser ameliyatları oluştururken geçtiğimiz yıl 60 ameliyatın 20’si kanser vakalarıydı.”

Yeni ilaçlarla tedavide başarı artıyor 

Kanser tedavisinde başarı oranlarının arttığından da bahseden Dr. Düşünceli, güncel tedavi yaklaşımları hakkında da şu bilgileri aktardı:

*Teknoloji geliştikçe hastalıkları daha erken tespit edebiliyoruz,  ayrıca eskiden yapamadığınız ameliyatlarda ya da tedavisinde başarılı olamadığımız kanser türlerinde daha başarılı sonuçlar alıyoruz. Bu da yaşam sürelerinin, yaşam beklentilerinin uzamasını sağlıyor.

*Akıllı ilaçlarla hedefe yani sadece kanserli dokuya yönelik ve vücudunuzda belli bir süre kalacak kontrollü salınım yapacak ilaçlara doğru gidiliyor. Vücudunuzda örneğin 3 ay kalan ve toplam 30 miligramı günde bir miligram salınacak şekilde ve başka dokulara zarar vermeden etkili oluyor bu ilaçlar.

*Yeni ilaçların bir yararı da önceden ilk başta ameliyat edilemeyecek durumda olan hastaları ameliyat edilebilecek safhaya getirmemizi sağlaması. Özellikle meme kanserinde eskiden belli bir evredeyken memenin tamamını almamız gerekirken günümüzde verilen ilaçlarla bu tümörü küçülterek memenin tamamını almadan sadece bir kısmını alarak tedavi şansı sağlanıyor.

*Tüm tümörler için hala geçerli olan en önemli kural, ne kadar erken saptanırsa o kadar başarılı tedavi edilmesidir. Tıp ilerledikçe yaptığımız cerrahiler daha minimal olmaya başladı. Elimizdeki silahlar güçlendikçe bugün daha kötümser konuştuğumuz durumlarda daha iyimser olabileceğiz. Cerrahi yapılamayan hastaları belki cerrahiye aday haline getireceğiz. Bazı vakaları da hiç ameliyat etmeden sadece ilaçlarla tedavi edebileceğiz

Laboratuvar sonuçlarını internetten doğrulatmayın…

İnternetten hastalık bilgisi ararken hastaların genelde olumsuz bilgiye odaklandığını anlatan Dr. Düşünceli, kötü – negatif sözcüklerin daha fazla akılda tutulduğunu belirterek, “Laboratuvar tetkiki yaptıran bazı hastalar henüz doktora başvurmadan internetten edindiği bilgiyle bazen kendisinde düşük çıkan bir kan değerini “ben kanser oldum” diye yorumlayabiliyor. Bazen de tam tersi oluyor ve belirtileri, tetkik sonuçlarını göz ardı eden kişiler çıkan sonuçları internetten bakarak hafife alıyor. Eğer herhangi bir şüpheyle laboratuvar tetkiki yapıldıysa sonrasında mutlaka doktora danışılmalıdır” diye uyardı.

En yaygın 5 belirtiyi unutmayın 

* Halsizlik,

* Normal yeme düzenine rağmen istem dışı kilo vermek,

* Kadınlarda adet döngüsü haricindeki kanamalar,

* İhmal edilen mide, bağırsak sistemi kanamaları,

* Dışkılama alışkanlıklarında değişiklik.

The post Kanser ameliyatları aylarca ertelenmemeli appeared first on DOCTORS BPM.