Her geçen yıl yaş almak kaçınılmaz olsa da hayatımızda yapacağımız bazı değişikliklerle bu süreci yönlendirmek ve iyi yaş alan kişilerden olmak mümkün. Yaşlılara Saygı Haftası kapsamında, Türkiye Alzheimer Derneği Marmara Şubesi, Şişli Belediyesi ve Fransız Lape Hastanesi iş birliğinde, Canped’in desteği ile ‘İyi Yaşlanma Paneli’ düzenlendi. Halka açık yapılan panelde; mutlu yaşlanma, yaş alırken beyin ve ruh sağlığımızı nasıl koruyacağımız, sağlıklı yaş almak için egzersiz önerileri ve yaş alırken idrar sorunlarıyla başa çıkmak için öneriler uzmanlar tarafından ele alındı.

18-24 Mart Yaşlılara Saygı Haftası kapsamında Türkiye Alzheimer Derneği Marmara Şubesi, Şişli Belediyesi ve Fransız Lape Hastanesi iş birliğinde, Canped’in desteği ile Fransız Lape Hastanesi Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman Salonu’nda ‘İyi Yaşlanma Günü Paneli’ düzenlendi.

60 yaş üstü katılımcılar tarafından yoğun ilgi gören panel, Türkiye Alzheimer Derneği Marmara Şube Başkanı Prof. Dr. Aslı Demirtaş Tatlıdede, Türkiye Alzheimer Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Işın Baral Kulaksızoğlu, Türkiye Alzheimer Derneği Genel Müdürü Füsun Kocaman, Fransız Lape Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Ferda Korkmaz Özkanoğlu ve Şişli Belediye Başkanı Muammer Keskin‘in açılış konuşmalarıyla başladı.

Yaş Alırken Az Konuşulanlar

Panelin ‘Yaş Alırken Az Konuşulanlar’ konulu bölümde Türkiye Alzheimer Derneği Sorumlu Hemşiresi Ümmügül Geyik ‘Yaş alırken idrar kaçırma sorunlarıyla nasıl başa çıkalım? Günlük yaşam önerileri ve yetişkin bezi kullanımı’nı anlattı. Geyik, yaşam tarzı önerilerinde “Tuvalete gitme programı oluşturulmalı ve boşaltım teşvik edilmeli, mesane günlüğü tutularak ne kadar sıvı alındığı, ne sıklıkla idrara çıkıldığı, idrar yapma ihtiyacını hissetme ve sıkışma arasındaki zaman belirlenmeli, mesanenin her 2 saatte bir boşaltımı yapılmalı. Mesane kaslarımıza hala çalışıyor olduklarını hatırlatmak ve unutturmamak adına tuvalete muhakkak gidilmeli ve tuvalete gitme programı yapılmalı.  Yetişkin bezi kullanılıyorsa da sık değişim yapılarak kuru ortam sağlanmalı. Kullanılan yetişkin bezleri ya da emici külotların ise yüksek emme kapasitesinde, yumuşak yüzeyli, koku kontrolü olan, ölçüleri bedeninize uygun, nefes alabilme özelliğine sahip olmasına dikkat edilmeli.” dedi.

Uzm. Fzt. Ece Zeynep Saatçi de ‘Sağlıklı yaşlanma sürecinde mesane problemlerine yönelik egzersiz önerileri’ni katılımcılarla paylaştı. Saatçi’nin birçoğunu uygulamalı olarak gösterdiği egzersizler arasında; diyafram solunumu egzersizi, sağlıklı mesane ve bağırsak eğitimi, işemeyi kolaylaştırma teknikleri, pelvik taban kas eğitimi, knack manevrası vardı. Egzersiz eğitimini de anlatan Saatçi, “Araştırmalara göre denetimli egzersiz yapan kadınlarda idrar kaçırmanın tamamen veya %60 ila %70 oranında iyileştiği, semptomlarda subjektif olarak %70 oranında bir azalma ve dolayısıyla yaşam kalitelerinde artma görülmüştür.” şeklinde konuştu.

Yaşlılıkta Mutluluk Artıyor

Panelin ‘Yaş Alırken Beyin ve Ruh Sağlığı’ konulu bir diğer bölümünde  Prof. Dr. Işın Baral Kulaksızoğlu ‘Mutlu yaşlanmak’, Prof. Dr. Öget Öktem Tanör ‘Yaşlılıkta normal beyin ve normalliğin bozulmaları’ ve Prof. Dr. Yıldız Değirmenci ‘Yaş ilerlerken beynimizi nasıl koruruz? Her unutkanlık demans mıdır?’ başlıklı sunumlarını gerçekleştirdi.

Yaşlanabilmenin bir şans olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Işın Baral Kulaksızoğlu, “Yapılan araştırmalara göre kariyer, çocuk, geçim endişesi ve stresi taşıyan orta yaştan sonra yaşlılıkta mutluluk artıyor. Yaşın olgunluğu, tecrübesi, bilgeliği üzerinize geliyor. Küçük şeylerde mutluluğu bulmaya başlıyorsunuz. Çok ciddi hastalıklarınız yoksa ve hastalık sizi zorlamıyorsa mutlu oluyorsunuz. Fakat orta yaşlarda yaşlılığa hazırlanmak gerekiyor.Öncelikle fazla eşyadan, kıyafetten, bazı dostlardan sadeleşin. Öğrenmeye devam edin, öğrenme zihni genç ve mutlu tutar. Hobilere yönlenin. 60‘lardan itibaren yeni bir şeyle ilgilenmeye başlarsanız kendinizi daha dinç, enerjik ve genç hissedersiniz. Toprağa ve doğaya yakın olun. Sağlığınıza erken yaştan itibaren dikkat edin. Doya doya yaşlanmak için gençken yatırım yapın. Egeliler gibi yemek yemeye çalışın. Hareket yaşlılığın en önemli dostu. Yürüyüş, basit kültür fizik hareketleri yapın. Yaşadığınız anı yavaşlatın. Yaşlandıkça dilinizde güzel kelimeleri daha çok kullanın.” dedi. Kulaksızoğlu, sözlerini yaşlılıkta mutluluk reçetesi vererek tamamladı: “Yaşlılığınızın olgunluğunu mutluluğunuz için kullanın. Yaşınızı unutun; hayatınızı yaşayın, yaşınızı değil. Yaş alabilirsiniz ama yaşlı olmak zorunda değilsiniz. İyi bir sağlık kötü bir hafızadır. Kötü söylenen sözleri, kötülükleri, yediğiniz kazıkları unutun.”

Beynin yetişkinlikte tam ağırlığını bulduğuna fakat doğuştan getirdiğimiz hücre sayısının daha fazla artmadığına değinen Prof. Dr. Öget Öktem Tanör, “8.590 milyon beyin hücresi ile dünyaya geliyoruz. 25 yaşından itibaren ise sinir hücrelerinde kayıplar başlıyor. Beyin ağırlında ise 70’li yaşlardan %5, 80’li yaşlarda %10 yok oluyor.  Bu da reaksiyon süresinde uzamaya sebep oluyor. Yani tüm bilişsel işlevlerde bir zamanlama artması olabilir, kişiler daha yavaş karar verebilir, daha yavaş tepkide bulunabilir. Yaşlanınca zihinsel esneklikte azalma sebebiyle fikirlerde de daha sabit kalınabilir, hafızada zorlanma olabilir. Normal yaşlılıkta ise beyin eski keskinliğiyle devam edebilir.” diyerek sözlerini sonlandırdı.

Prof. Dr. Yıldız Değirmenci, “Unutkanlık sadece yaş alınca ortaya çıkmaz, gençlerde de olabilir. Hemen panik olmamak gerekir. Çok üzüntülü, kaygılı, depresyon durumlarında, uykusuzlukta, aşırı kafein tükettiğimizde, günlük yaşamınız genel kaideleri içinde unutabiliyoruz. Her unutkanlık demans yani bunama belirtisi değildir.

Unutmamak beynin fonksiyonlarından bir tanesi. Nöronlarımız yani beyin hücrelerimiz arasında bağlantımız var. Beyin hücrelerimizde de kayıplar olduğu için normal unutkanlık yaşarız.  İzole kalmış, gezmemiş, açık havaya çıkmamış, dans etmemiş, sosyalleşmemiş yaşlı ise daha çok unutur. Yaşlanma da kişiye özeldir. Normal yaşlıda görülen unutkanlıkta uzak dönem hafızası bozulmaz, diğer bilişsel fonksiyonlar normaldir. Yani unutkanlık kişinin günlük yaşam aktivitelerini sosyal ilişkilerini yapmakta olduğu işleri bozacak düzeyde değildir. Tekrarlayan sorular varsa, unutkanlık giderek daha da artıyorsa ve süreklilik kazandıysa, kişi hesap işleri yapamıyor ve zamanı karıştırıyorsa, karar veremiyor ve çözemiyorsa, davranış bozuklukları varsa, söyleyeceklerini unutmaya başladıysa endişelenme vakti gelmiştir. Beynimizi korumanın yolları ise iyimser düşünce, sağlıklı beslenme, stresten uzak yaşam, hareket etmek, sosyalleşmek, okumak, müzik dinlemek, dans etmek, işitme kaybı varsa tedavi, vitamin-mineral eksikliklerini yerine koyma, eşlikçi hastalıkların tedavisidir. İşin özü mottonuz uzun yıllar sağlıkla yaş almak olmalıdır.” dedi.

İşleyen Beyin Işıldar: Yaş Alan Beyin ve Egzersiz

Panelin ‘İşleyen Beyin Işıldar: Yaş Alan Beyin ve Egzersiz’ konulu bölümünde ise Dr. Öğr. Üyesi Pınar Uysal Cantürk ‘İyi yaş almak için bilişsel egzersizler’ ile Doç. Dr. Burcu Ersöz Hüseyinsinoğlu ‘Sağlıklı yaşlanmak için egzersiz önerileri’ni interaktif şekilde anlatırken katılımcılara bilişsel ve fiziksel egzersizler yaptırdılar. Prof. Dr. Aslı Demirtaş Tatlıdede ise ‘Spor yapmak beynimizi demansa karşı korur mu?’ başlıklı sunumunu yaptı. Demirtaş Tatlıdede, “Hareketsiz kişilerde ciddi bellek problemleri baş gösterebilir. Yapılan pek çok araştırmaya göre sporun beynimizi koruduğu kanıtlanmıştır. Bu araştırmalardan birinde 70-80 yaş aralığındaki 23.345 kişi 4-31 yıl arasında takip edilmiş ve her gün 20-30 dk yürüyen, haftalık fiziksel aktivite yapan kişilerde 5 yılda demans geliştirme riskinin aktif   olmayanlara göre %40 oranında azaldığı görülmüştür. Spor, beyinde öğrenme ve bellek için kilit bölge olan hippokampus hacminin azalmasını önler ve hücre oluşumu artar, böylece bilişsel performans artar ve daha iyi bir hafıza var olur. Spordan daha iyisi ise danstır, hatta arkadaşla birlikte yapılan dans en iyisidir. Düzenli dans etme sözel hafızada iyileşme sağlar ve demans riskini en çok azaltan aktivitedir. DSÖ’ye göre hafif orta düzeyde 150 dakika fiziksel aktivite veya 75 dakika güçlü aktivite yeterli. Egzersiz seratonin, dopamin, noradrenalin salgılatır, stresi azaltır. Nöronlar arasındaki bağları kuvvetlendirir. Yeni sinir hücresi oluşumuna katkı sağlar, beyin kan akımını düzenler. Sonuç olarak egzersiz beynin ana besinidir.” açıklamasında bulundu.

The post İyi yaşlanmak elimizde appeared first on DOCTORS BPM.

Alışkanlık tuzaklarına karşı dikkat!.. Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, basit unutkanlık, Alzheimer ve beyin sağlığı konusunda değerlendirmede bulundu. Unutkanlığın iyi ve kötü huylu olmak üzere iki türü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Biri basit unutkanlıktır yani iyi huylu unutkanlık, selim tabiatlı unutkanlık da deriz. Diğeri ise habis unutkanlık yani kötü huylu dediğimiz unutkanlıklardır. Bu iki unutkanlık birbiriyle çok karışıyor. 60 yaş üzerinde unutkanlık başladığı zaman bu kadar unutkanlık olur’ deniliyor ve Alzheimer riski göz ardı ediliyor. Alzheimer ve demansın ilk başlangıç belirtileri unutkanlık olduğu için buna dikkat etmek gerekiyor. Beynimizdeki o basit unutkanlık deyip geçmememiz lazım.” uyarısında bulundu.

Basit unutkanlıklara değinen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Buzdolabını açarsın. ‘Ne alacaktım?’ dersin bir düşünürsün. Telefonunu eline alırsın ‘Kimi arayacaktım?’ dersin ve sonra hatırlarsın. Böyle unutmalar olabilir.” dedi.

Alzheimer riski yüzde 50’ye çıkıyor

Dünyada ve ülkemizde ortalama insan ömrünün uzadığını, dünyada da Türkiye’de de kadınlarda 78, erkeklerde 74-76 gibi ortalama bir yaş olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Hatta bu ortalama 80-90’a çıktı. Mesela bir insan 60-65 yaşına geldi, unutkanlığı başladı. Bu kadar unutkanlık olur deyip, tedbir almazsa bir müddet sonra bu unutkanlığın nedeninin Alzheimer olduğu anlaşılabiliyor. Kişi hayatının son 10 senesini Alzheimer olarak geçirebilir çünkü 85 yaşının üzerindeki kişilerde Alzheimer ihtimali yüzde 35-50’ye kadar çıkıyor.” dedi.

Beyni doğru kullanmak

Beynimizin de tıpkı cildimiz gibi yaşlandığını belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beynini doğru kullanan, 100 yaşına da gelse hafızası, zihni pırıl pırıl oluyor. Unutkanlıkla ilgili başlangıçta erken önlem alınması önemlidir.  Alzheimer’da unutkanlığın ancak yüzde 5-10’u genetiktir. Geri kalanı tamamen beyni yanlış kullanmayla ilgilidir.”dedi.

Öğrenmelerle hafıza zayıflamıyor

ABD’de ortaya çıkan bir olguya da değinen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu enteresan ve aynı zamanda literatüre de giren bir olgudur. San Francisco’da bir matematik profesörü satrançta 8 hamle ötesini görebilirken bunun 5’e düştüğünü fark etmiş. Sonra nöroloğa gidiyor. Nörolog testleri yapıyor. Bütün ölçeklerde her şey normal çıkıyor. Zeka testlerinde yaş grubu normal veri tabanı içerisinde. Daha sonra beyin check-up’ı yaptırıyor. Orada kesin tanı beyindeki plaklardan anlaşılıyor. Beyninde çok sayıda plak olduğu belirleniyor fakat kaybı yok. Sonra yapılan araştırmalarda şu ortaya çıkıyor: Beynini öyle güzel kullanıyor ki beyindeki amenoit plaklar olduğu halde beyin kendine yol bulmuş, yeni öğrenmelerle kişinin hafızası hiç zayıflamamış.” diye konuştu.Beyin kanaması belirtilerine dikkat!..

Deneyimlere açıksa çalışıyor

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bir dönem beyin hücrelerinin sayısının sabit olduğu ve yaş ilerledikçe bu hücrelerin öldüğünün kabul edildiğini belirterek “1998’de bu keşfedildi. Beyin hücreleri ölmüyor. Beyinde hipokampus bölgesi var. Beynin ortasında bulunan ve hafızanın oluşturduğu bölge, kök hücreler üretiyor. Kişi beynini canlı kullanırsa yani yeni deneyimlere açıksa ya kullan ya kaybet kuralıyla beyin çalışıyor. Kullandıkça beyin açılıyor, açıldıkça kök hücrelerden yeni hücre üretiyor. O hücreler göçüyor, kullandığı beyin alanı neresiyse oraya gidiyor. Orada ağlar oluşturuyor. Orada network oluşturuyor. Kişinin beyni pırıl pırıl çalışıyor. Beyinde plaklaşma olduğu halde hafıza zayıflamıyor.” dedi.

Zihin için yaşam tarzı önemli

Sağlıklı bir zihin ve hafıza için yaşam tarzının da önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beslenme önemli, yaşam tarzı önemli ve beyni kullanma kılavuzumuzun olması önemlidir. Beynimizi doğru kullanıyorsak basit unutkanlığı hastalıkla karıştırıp panik yapmamak gerekir. Alzheimer’da genetiğin yüzde 15 gibi bir rolü var. Yüzde 70-85 yaşam biçiminin rolü vardır. Unutkanlık beynimizi iyi kullanıp kullanmamayla ilgilidir.”  dedi.

Alışkanlık tuzaklarına dikkat

Beyin sağlığı için beyin dostu bir yaşamın önemli olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beyin dostu beslenme ve beyin dostu alışkanlıklar önemlidir. Beynimizin öyle bir özelliği var ki yapılan bir araştırmada, bir insan kumar oynamayı 440 defa yaparsa onu artık otomatik yapmaya başladığı tespit edilmiş. Günlük yaşamda sıkça karşımıza çıkar. Otomobil kullanan bir kişi hep kullandığı güzergahta ezbere gider. Daha önce oraya defalarca gitmiştir, beyin otomatik öğrenme yapıyor. Düşünce, duygu ekleyince inanış oluyor. Tekrar edince alışkanlık oluyor. 6 ay tekrar edince bu kişilik haline geliyor. Onun için tekrarlar çok önemli. Yanlış bir şeyi de tekrar ettiğinde alışkanlık oluyor. Onun için ileri yaşta insanın en çok hata yaptığı şey alışkanlık tuzaklarıdır, alışkanlıklar zihinsel tuzaktır.”dedi.

Yeni deneyimlere açık olmak

Beynin sürekli dinamik tutulması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Yeni deneyimlere açık olan kişilerin beyinleri sürekli pırıl pırıl çalışıyor. MR cihazına sokuyoruz. Beyninin her tarafı her konuda aktif. Hatta şuna benzetiliyor: Bir vadi düşünün, yazın vadide eğer sulanmayan bir alan varsa sapsarıdır ama eğer bir yere bakılıyorsa, sulanıyorsa ağaçlı, çiçekli, kuşlu, yemyeşil alandır. İnsan beyninde de öyledir. Bakımlı alanlar beyinde hareketli, canlı, dinamik oluyor. Bu kullanmayla ilgilidir. Kullanılmayan alanlar, kurumuş vadi gibi kuruyup kalıyor. O nedenle burada önemli olan büyük fotoğrafı görerek beyni ustaca ve bilgece kullanmaktır. Beyni kullanabilmek unutkanlığı önlemede en önemli basamaktır, beynin yaşlanmasına karşı en büyük çözümdür.”dedi.

Beyin sağlığını korumak ve beyin yaşlanmasını önlemek için tavsiyelerde de bulunan Prof. Dr. Tarhan, “Beynimizi günlük yaşam aktiviteleri içinde yoğun kullanmamız önemli. Bulmaca ve sudoku çözmekten daha önemlisi örneğin her gün aynı yoldan gitmek yerine farklı yollardan gidilmesi önerilebilir. Yani hep aynı alışkanlıkları devam ettirmek yerine sık sık alışkanlık değiştirmek, sık sık pozisyon değiştirmek tavsiye edilebilir.”dedi.

Eşini unutur, anne-babasını unutmazlar… 

Alzheimer hastalığında beynin yeni öğrenme yapamadığını kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Alzheimer hastaları eskileri çok iyi hatırlar ve anlatır ama yeni şeyleri hatırlayamaz, unutur. Alzheimer’ın tipik özelliğidir. Buna retrograd amnezi diyoruz. Alzheimer çok ilerlediği zaman eşini unutur ama anne ve babasını unutmaz. Çünkü küçüklüğe dair şeyler beyinde kalıyor. Bu nedenle Alzheimer hastalığında beyin yeni öğrenmeleri yapamıyor.”dedi.

Beynimiz de kuyu gibi kullandıkça…

Kişinin yeni öğrenmelere açıksa beynin sürekli çalıştığını ifade eden psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beyin devamlı yeni öğrendiği için katmanları hep canlı kullanıyor. Beyin ya kullan ya kaybet kuralıyla çalışıyor. Bu nedenle kuyuya benziyor. Kuyudan su çektikçe kuyu nasıl açılıyorsa beynimiz de kullandıkça açılan bir organ.”dedi.

The post Alışkanlık tuzaklarına karşı dikkat!.. appeared first on DOCTORS BPM.

Müzikle bebeğin stresini azaltılıyor…  Bebek için özellikle annesinin sesinin huzur ve güven anlamına geldiğinin altını çizen VM Medical Park Ankara Hastanesi’nden Geleneksel Tamamlayıcı Tıp Müzik Terapi Uygulayıcısı Uzm. Dr. Nihal Şimşek, müzik terapi ile bebeklerin kolik sancılarını dindirmenin, stresini azaltmanın ve çevreye uyumlarını kolaylaştırmanın mümkün olduğunu söyledi.

Müzik terapi kaydı ile bebek annesinin karnındayken, annesinin kalp seslerini ve kendi ritim seslerini kaydettiklerini ifade eden Uzm. Dr. Nihal Şimşek, “Gerektiğinde doğumdan sonra bu kayıtları bebeğe dinleterek kolik sancılarını dindirmeyi, stresini azaltmayı ve yaşamının ilk yıllarında çevreye uyumunu kolaylaştırmayı sağlayabiliyoruz” dedi.

Müzik terapi yöntemi ile bebeklerin; anne karnındayken annelerinin sesini dışarıdan gelen bir ses olarak, kendi kalp seslerini ise bir titreşim olarak algıladıklarını belirten VM Medical Park Ankara Hastanesi’nden Uzm. Dr. Şimşek, “Müzik Terapi’de bebeğe; annesinin karnındayken kaydettiğimiz annesinin kalp sesini, kendisine ait ritim sesleri ve annesinin gerçek sesleriyle birlikte dinletiyoruz. Böylece bebekteki güven hissini tazeleyerek yaşamının ilk yıllarında yaşanabilecek ve hatta yaşam boyu gelişebilecek çeşitli sorunların üstesinden gelmesine yardımcı oluyoruz” diye konuştu.

Uzm. Dr. Nihal Şimşek, müzik terapi kaydının aradan yıllar geçtikten sonra bile o bebeğin kendisi ve ailesi için kıymetli bir hediyeye dönüştüğünü vurguladı.

Annelerin kalp sesi etkili

Müzik terapi ile ilgili yapılan çeşitli çalışmalarda yenidoğan bebeğin, anne sesinin ve anne kalp sesinin tıbbi ve gelişimsel açıdan yararlı olduğunun gösterildiğini vurgulayan Uzm. Dr. Nihal Şimşek; bu nedenle yenidoğan yoğun bakımındaki bebeklere anne karnında alınan ses kayıtları dinletildiğinde olumlu etkiler gözlendiğini ifade etti.

Anne karnında kaydedilen sesler

Uzm. Dr. Nihal Şimşek, Müzik Terapi’nin bebeklerdeki faydalarını şöyle sıraladı;

• Güven hissini tazeler.
• Erken uykuya dalmalarını sağlar.
• Kolik sancılarını dindirir.
• Sakinleştirir.
• Yaşamın ilk yıllarında çevreye uyumu sağlar.
• Uzun süre bakıma ihtiyaç duyan erken doğan bebeklerde stresi azaltır.
• Özel ve tek bakım alması gereken yaşam süreçlerinde olumlu davranışlar sağlar.
• Gelecekte çeşitli depresyon durumlarında iyileşme sürecini, gelişim ve dönüşümü hızlandırır.

Uzm. Dr. Nihal Şimşek, müzik terapi kaydına sahip bebeklerin yaşamlarının tüm süreçlerinde karşılaşabilecekleri depresyon, anksiyete, panik atak ve Alzheimer gibi olumsuz durumlarda ve birçok fiziksel ve ruhsal durumda da iyileşmelerinin, olumlu gelişmelerin ve uyum süreçlerinin hızlandığını da sözlerine ekledi.

The post Müzikle bebeğin stresini azaltılıyor… appeared first on DOCTORS BPM.

Belki fantastik ve bilimkurgu gibi günlük hayatta karşılığı olmayan anlatıların bu söylediğimin karşısında durduğunu düşünebilirsiniz ama örneğin Yüzüklerin Efendisi serisinin dayanışma, sadakat, kardeşlik, aşk gibi duygularla yoğrulmuş olduğunu kim inkar edebilir? Dolayısıyla reel dünyayı yansıtmayan fantastik, ütopik ya da distopik filmlerde de temelde bize dair duygulardan başka bir şey yok.

İnsanlıkla birlikte varlığını sürdüren temel kaygılardan biri ölüm. Ölümsüz olma ya da en azından uzun bir yaşama kavuşma isteği insanlık kadar eski.

Mitler bize bunu kanıtlıyor. Gılgamış can dostu Enkidu’nun ölümünün ardından krallığını geride bırakıp ölümsüzlüğün formülünü bulmak üzere uzun ve zorlu bir yolculuğa çıkıyor. Güneş ve Ay’ın kız kardeşi Şafak tanrıçası Eos delicesine aşık olduğu Troya Kralı Laomedon’un oğlu Tithonos’u ölümsüz yapmaları için tanrılara yakarıyor ve dileği yerine getiriliyor. Ama Eos bir detayı unutuyor; ölümsüzlüğe eşlik edecek gençliği. Böylece ölümsüz yapılan Tithonos geçen zamanla birlikte giderek yaşlanıyor, küçülüyor ve sonunda bir çekirgeye dönüyor. Bugün yaşadığımız çağda da, hala ölümsüzlüğü arzulasak da, temel meselemiz sağlıklı ve uzun bir yaşam sürmek. Prof. Dr. Yeşim Gökçe Kutsal Yaşlanan Dünyanın Yaşlanan İnsanları başlıklı çalışmasında yaşlı nüfusun yılda % 2,5 oranında bir artış ivmesine sahip olduğunu vurguluyor. Bugün dünya üzerindeki toplam nüfusun yüzde 10’u 65 ve daha yukarı yaşlardaki nüfusu oluştururken 2050’de bu oranın yüzde 16’nın üzerine çıkması beklenmektedir, diyen Gökçe Kutsal, günümüzde dünyadaki gelişmiş ülkelerde 65 yaş ve üzerinde 146 milyon insan olduğu tahmin edildiğini ve bu yaş grubunun 2020 de 232 milyon civarında olacağını, 2030 yılında ise 1,4 milyara ulaşacağının ön görüldüğünü belirtiyor. Bu da gösteriyor ki insan ömrü geride bıraktığımız çağlara göre daha uzun. Ama acaba uzayan ömre sağlık da eşlik ediyor mu?

Yaşlılığa eşlik eden en korkutucu hastalıkların başında geliyor Alzheimer. Bugün dünyada 50 milyon Demans/Alzheimer hastası olduğu belirtiliyor. Unutmak insana bağışlanmış en güzel armağanlardan biri belki; acıları, kötü anıları unutmasak nasıl yolumuza devam edebiliriz? Ama istemediğimiz halde unutmak, bütün ömrümüzü geçirdiğimiz insanları, sevdiklerimizi, ömrümüzü vakfettiğimiz işimize dair bilgi birikimimizi, deneyimlerimizi unutmak…

İşte bu gerçekten çok ürkütücü. İnsana dair bu yoğun endişeden sinema da uzak kalamıyor haliyle ve giderek artan biçimde Alzheimer hastası temsillerini daha sık görüyoruz beyazperde ve ekranlarda. Iris (Yön. Richard Eyre, 2001), Karşı Pencere/Facing Windows (Yönetmen Ferzan Özpetek, 2003), Pandora’nın Kutusu (Yön. Yeşim Ustaoğlu, 2008), Unutma Beni/Still Alice (Yön. Richard Glatzer&Wash Westmoreland, 2014), Unutursam Fısılda (Yön. Çağan Irmak, 2014), Ekşi Elmalar (Yön. Yılmaz Erdoğan, 2016), İki Kez Yaşa Bir Kez Sev/Vivir Dos Veces (Yön. Maria Ripoll, 2019) hemen aklıma gelenler. Kuşkusuz sayıyı artırmak olanaklı. Alzheimer hastalarının yer aldığı filmler genellikle iki vurgu noktasıyla ayrılıyor; hastalığın bir portre üzerinden nasıl ilerlediği ve hastalık aracılığıyla geçmişle hesaplaşma, yüzleşme. Sıraladığım filmler arasında bir portre üzerinden hastalığın gidişatını anlatan filmlere en güzel örnekler Iris ve Unutma Beni. Büyük ölçüde İki Kez Yaşa Bir Kez Sev‘i de bu kategoriye sokabiliriz. Richard Eyre imzalı 2001 yapımı Iris, roman yazarı Iris Murdoch ile eşi John Bailey’nin gerçek yaşam öykülerine dayanıyor. Bu nedenle film çok daha etkileyici bir hal alıyor. Bu üç filmde de ortak nokta karakterlerin hepsinin üniversitede öğretim üyesi olması. Iris biyografik bir özelliğe sahip olduğu için 1948’den 1963’e kadar Oxford’da St. Anne College’da felsefe profesörü olarak görev yapan Iris Murdoch için yapılabilecek bir şey yok elbette ama Unutma Beni ve İki Kez Yaşa Bir Kez Sev filmleri tamamen kurmaca ve burada entelektüel olarak toplumun üst katmanlarında yer alan saygın profesör temsiliyle karşılaşmak hayli anlamlı. Alice Colombia Üniversitesinde Dilbilim Alanında, İki Kez Yaşa Bir Kez Sev filminin ana karakteri Emilio ise matematik alanında saygın profesörlerdir. Bu filmlerde karakterler için seçilmiş olan alanların belleğin güç ve kıvraklığına daha çok ihtiyaç duyulan alanlardan seçilmesi tabii ki tesadüf değil. Böylelikle belleğin yitimi daha dokunaklı bir hal alıyor.

Karşı Pencere, Pandora’nın Kutusu, Unutursam Fısılda ve  Ekşi Elmalar‘da  ise izlek biraz daha farklı. Alzheimer’a yakalanan hastalar, hastalığın semptomlarından biri olarak uzak geçmişi yakın geçmişten daha iyi hatırlıyorlar ve böylece geçmişte yaptıkları hatalarla yüzleşiyor, sırlar ortaya çıkıyor ve bir bağışlama süreci yaşanıyor. Karşı Pencere dışındaki tüm filmlerde odakta aile var. Hastalar bir anlamda çocuklaştığı için, daha önce bağ kuramadıkları torunlarıyla da yakınlaşma şansları oluyor. Bu kategoride bir film olmasa da yan hikaye olarak İki Kez Yaşa Bir Kez Sev’de de benzer durum çok sıcak biçimde aktarılmış. Karşı Pencere filmindeyse, eşiyle sorunlar yaşamakta olan Giovanna, sokakta kaybolmuş halde buldukları Alzheimer hastası Simone aracılığıyla hayatına yön verebiliyor. Kendi geçmişiyle hesaplaşmaya çalışan Simone, kendi hata ve deneyimlerinden yola çıkarak Giovanna’ya bilgece öğütler verip yol gösteriyor. Tüm bu filmler içinde Karşı Pencere‘deki Alzheimer hastası temsilinin işlevsel olarak hayli farklı olduğu söylenebilir. Peki kendinden sonraki kuşaklara olağanüstü bir eser bırakmış bir tıp doktoru Alzheimer hastası olursa? Bunu merak ederseniz televizyonlarımızdaki dizilere ilham vermiş, hatta bire bir uyarlanmış Grey’s Anatomy dizisine bir göz atabilirsiniz. Diziye adını veren anatomi kitabının yazarı ve ana karakter Meredith Grey’in annesi olan Ellis Grey’in Alzheimer hastası olması sizce de hayli ironik ve anlamlı değil mi? Belki gelecek aylarda tıp doktorları hakkındaki dizilere değinirim.

Tabii unutmazsam…

Prof. Dr. N. Aysun Akıncı YÜKSEL 

The post Sinemada alzheimer hastalığı temsilleri appeared first on DOCTORS BPM.