Pandeminin etkilerini görmezden gelmeyin!.. Pandeminin bedensel sağlık üzerindeki olumsuz etkileri sıklıkla dile getirilirken, psikolojik etkileri çoğu zaman geri planda kalır. Oysa salgınların bedensel etkileri kadar, salgın sırasında ortaya çıkan psikolojik semptomlar da büyük olumsuzluklar yaratabilir. Batıgöz Sağlık Grubu’nun Balçova Cerrahi Tıp Merkezi’nde Uzman Klinik Psikolog olarak görev yapan Eda Deligöz, pandeminin insan psikolojisi üzerindeki etkilerini anlattı.

Bireylerin evden çıkmasını engelleyerek onları sosyal izolasyona sokan ve sosyal etkileşimden mahrum kalmalarına neden olan pandemi süreci, insanların yalnızlık duygularını tetikleyerek sosyal desteğe başvurmalarını zorlaştırabilir. Pandeminin depresif bir duygu durumunu beraberinde getirebileceğinin altını çizen Batıgöz Sağlık Grubu’nun Balçova Cerrahi Tıp Merkezi’nde görev yapan Uzman Klinik Psikolog Eda Deligöz, “Pandemi süreci sebebiyle engellenmişlik duygu durumu yaşayan bireyler, kendilerini normalde olduğundan daha agresif tepkiler verirken bulabilir ve sınırlı olan sosyal ilişkilerde bozulmaya yol açabilecek bir sonuç ile karşılaşabilirler. Pandemi dönemi alınan önlemler ve sağlık üzerinde barındırdığı tehditler, kaygılar açısından oldukça stresli bir yaşantıyı gündeme getirmektedir.
Özellikle daha öncesinde pandemi sürecini deneyimlememiş olan bireylerde, sanki hayata sıfırdan başlıyor gibi kaygılı hatta ürkek hissetmek gibi umutsuzluk içeren duygu karmaşaları görülmektedir.” dedi.
Pandemi stresinin tüm yoğunluğuyla yaşandığı bu süreçte; kaygı, korku, öfke, çaresizlik, tedirginlik, umutsuzluk ve yas gibi duyguların sıklıkla hissedilebildiğini vurgulayan Uzm. Kln. Psk. Deligöz, “Pandemi koşullarında var olan bu belirsizlik durumu, bireylerin her defasında kendilerini bir boşlukta hissetmelerine ve duygu karmaşalarının gittikçe artmasına neden olmaktadır. Bireyler eski yaşantıları ile pandemi koşulları arasında bir kıyaslama sürecine girebilir ve kaygı, depresif hâl ve umutsuzluk durumları ile karşılaşmak mümkün hâle gelebilir.” şeklinde konuştu.

Kişiler arası psikolojik etkiler

Bir sorun karşısında insanların yardım isteyebilecekleri uzmanların bulunması ve çözüm oluşturma stratejilerinin geliştirilmesi, stresle baş etmede oldukça önemli bir yer tutuyor.
Dış dünyanın güvenliğine ilişkin kaygılar yaşayan bireylerin, pandemi sürecinde psikolojik açıdan zorlayıcı durumlar yaşadıklarını söyleyen Uzm. Kln. Psk. Deligöz, “Bilinmeze ilişkin korkular da tıpkı güvenliğe ilişkin korku ve kaygılar gibi temel duygular içerisinde yer alır. Pandemi sürecinin yarattığı psikolojik etkiler de kişiler arası değişkenlikler gösterebilir. Kimi insanlar hiç kaygı duymaz ve buna bağlı olarak gerekli önlemleri alma konusunda isteksiz olurken; kimi insanlar da aşırı kaygı duyar ve bu kaygılı olma hâli meslekî ya da akademik performanslarını olumsuz etkileyebilir.” diye konuştu.
Uzm. Kln. Psk. Deligöz, daha önce ya da hâlihazırda bir psikiyatrik tanıya sahip bireylerin, pandemi döneminde psikolojik belirtilerinin nüksetmesi ya da alevlenmesi durumlarıyla karşılaşabileceklerini söyledi ve “Bazı kişilik tipleri, pandemi sürecinin tetiklediği duygulara bağlı olarak daha yoğun kaygı, depresif duygu durum gibi belirtilerden rahatsızlık duyabilirler.” dedi.

Olumsuz etkilerden nasıl kurtuluruz?

Kişinin psikolojik ve bedensel sağlıklılığı arasında anlamlı ve güçlü bir ilişki vardır. Stres, bağışıklık sisteminin vereceği tepkiler üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir ve kötü sonuçlar doğurabilir. Dolayısıyla bireylerin psikolojik açıdan yoğun strese maruz kalmaması, bağışıklık sisteminin de daha güçlü olmasına imkân sağlar. “Pandemi sürecinde düzenli olarak spor ve egzersiz yapmak, iyi beslenmek, uyku düzenine dikkat etmek; bedensel ve psikolojik sağlığı korumak açısından oldukça mühimdir. Böylelikle fiziksel ve ruhsal sağlamlık bireylerin kendilerini daha iyi hissetmelerine de imkân sağlar.” diyen Uzm. Klinik Psikolog Eda Deligöz, son olarak, kişinin kendini kötü hissettiğinde ise profesyonel desteğe başvurmasının çok önemli olduğunun altını çizdi.

The post Pandeminin etkilerini görmezden gelmeyin!.. appeared first on DOCTORS BPM.

Bu davranışların birbirine benzemesinin sebebi neydi? Bu haberleri nasıl ele almak ve nasıl haberleştirmek gerekiyor? Ve daha da önemli soru şu: ‘İntiharı önleyebilir miyiz?’

Hiç kuşkusuz ki hekimlik mesleğinin en önemli görevi, insanların yaşayabilmesini ve daha iyi, sağlıklı ve mutlu yaşayabilmelerini sağlamaktır. Bu nedenle intihar, hekimlik mesleğinin, özelinde psikiyatrinin önemli araştırma ve çalışma alanlarından birisi, hatta zorlandığı alanlardan birisi olmuştur. Hem intiharı önlemek, hem de intihar düşüncesi olan kişileri tedavi etmek için yoğun çabalar sarf edilmiş ve sarf edilmeye de devam ediyor.

1897 yılında Emile Durkheim, intiharı toplumsal bir olgu olarak görmüş, psikolojik etkenleri dışarda bırakmıştı. Bazı yaklaşımlar ise toplumsal etkenleri dışarıda bırakarak sadece psikolojik yanlarıyla ele almaktadır. Oysa intihar ve intihar fikrinin varlığı her ikisini de, hem toplumsal hem de psikolojik boyutlarıyla ele alınması gereken bir klinik durumdur.

Durkheim’in bireylerin toplumla bütünleşmesinin intiharı engellediği savı, günümüzde de gerçekliğini korumaktadır. Bireylerin bir topluma ait oldukları duygusu, o toplumun bir bireyi olduklarını duyumsamaları, ait oldukları toplumda gerekli desteği bulabilecekleri inancı, güçsüz zamanlarında toplum tarafından desteklenecekleri ve yalnız bırakılmayacakları düşüncesi, onları yalnızlıktan ve çaresizlikten kurtarıcı ve o oranda da intiharı engelleyici etkiye sahiptir. Belki de, son zamanlarda maddi zorluklar nedeniyle yaşamına son veren insanların duyumsamadığı, duyumsayamadığı gerçek buydu. Yine klinik düzeyde depresyon (isteksizlik, keyifsizlik, hayattan zevk alamama, uykusuzluk, toplumdan uzaklaşma, içe kapanma gibi belirtileri olan kişi) yaşayan kişilerin de kendi algıladıkları şekilde dünyayı ve insanları yorumlama şekilleri benzer noktaya götürebilir.

Örneğin, insanların kendisini anlayamadığını, kimsenin kendisine yardımcı olamayacağını düşünmek gibi yanlış bir algı sürecine girer ve gelecekle ilgili ümitsizleşir.

Bu durumda, yine kişinin toplumla bütünleşmesine ket vuran bir düşünce şeklidir.

İntihar, yüzde 100’e yakın psikiyatrik bir rahatsızlığın bir parçası olarak karşımıza çıkar. Major depresyon, şizofreni, bipolar bozukluk, alkol-madde bağımlılığı gibi birçok psikiyatrik hastalıkta intihar düşüncesi ve intihar davranışı gözlenebilmektedir. Son zamanlarda üzerinde durulan nokta, intiharın bazen tek başına, birçok zaman da bir psikiyatrik hastalığın parçası olduğu, tedaviyle düzeltilebileceği veya önlenebileceğidir. Burada toplumsal ve bireysel risk faktörlerinin iyi değerlendirilerek, önleyici tedbirlerin ele alınması önemlidir. Örneğin ekonomik kriz dönemleri, hem psikiyatrik birçok hastalık açısından, hem de intihar açısından riskli dönemlerdir. Bu dönemlerde toplumsal dayanışma ve anlaşılır olma koruyucu bir yöntemdir. İşsizliğin önlenmesi, krizlerin toplumda oluşturduğu ekonomik ve sosyal sorunların çözülmesi koruyucu niteliktedir.

İntiharın en önemli etkisi ise çevreye olmaktadır. İntiharlardan sonra genellikle intihar eden kişiyle ilgilenilir; intiharın başlattığı sosyodinamik genelde ihmal edilir. Oysa yaşam yitimi, çevrede bilinenden çok daha fazla etki yaratır. Çevrede korku, yardım etme istemi ve suçluluk duyguları uyandırır. Buna yetersizlik, çaresizlik ve suçluluk düşüncelerinin ve öfke duygusunun eklenmesi dinamiği iyice karmaşık hale getirir. Genelde intihar eden kişiyle ilgilenilip, suçlu aranmaya başlanır. İşte burada bir suçlu aranır ve bulunur, bu da yeni bir intihara yol açabilir. Aynı zamanda intiharın şekli, çevreye verdiği mesaj yeni durumlar için örnek teşkil edebilir ve başkasına fikir verebilir veya cesaretlendirebilir. Bu nedenle yaşanan bir intihar olayının medyada veriliş şekli oldukça önemlidir. Haber yapan kişi bunun sorumluluğuyla hareket etmeli ve Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerilerini dikkate almalıdır. Haberde, ölme kararında rol oynayan psikososyal nedenler aydınlatılmalı, altta yatan bir psikiyatrik hastalık varsa belirtilmelidir. İntihara yol açan psikiyatrik hastalık açık bir şekilde belirtilmeli, tedavi yolları konusunda bilgi verilmelidir. (Not: DSÖ önerileri ve Türkiye Psikiyatri Derneği’nin açıklamaları bu konuda daha detaylı önerileri içermektedir, okunabilir).

İntihar, psikiyatrik problemlerin ön planda olduğu, psikososyal etmenlerin rol oynadığı önlenebilir ve tedavi edilebilir; bir klinik durumdur. Yeter ki, konuyla ilgili bilgili olunsun, bilinçli yaklaşılsın. Çevrede intihar ifadesi, cümle arasında çok kısa bile geçse ciddiye alınmalı ve bir profesyonele, psikiyatriste yönlendirilmelidir.

Kısacası, intihar önlenebilir ve intihar düşüncesi olan kişi de tedavi edilebilir.

Uzm. Dr. Aykut ÇOBADAK

The post Son günlerde intihar haberlerini duyar olduk!.. appeared first on DOCTORS BPM.