Kan vermeden önce dikkat!.. Yapılan araştırmalar, yardım etmenin beyinde mutluluk hormonu yani endorfini artırdığını ortaya koyuyor. Toplumsal yardımlaşmanın en kıymetli örneklerinden birinin kan bağışı olduğunu belirten Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Melda Özdamar, “Sosyal sorumluluk bilincini artıran kan bağışı, topluma katkı sağlama duygusuyla kişide stres ve depresyon belirtilerinin azalmasına da yardımcı olabilir. Bu faydalı alışkanlık, toplumu acil durumlara karşı hazırlıklı olmaya teşvik ederken bir yandan da düzenli bağışçıların sağlık durumlarını daha iyi tanımalarına ve acil durumlarda daha organize hareket etmelerine olanak sağlar” dedi.

2,5 milyon ünite kan bağışı

Türkiye’nin kan bağışı oranlarında gelişmiş ülkeler seviyesine ulaşabilmesi için bağışçı sayısının artması gerektiğinden bahseden Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Melda Özdamar, “Ülkemizdeki kan bağışlarının büyük bir kısmını organize eden kurum Türk Kızılay’ın verilerine göre 2023 yılında toplam 2,5 milyon ünite kan bağışlandı.

Düzenli olarak kan bağışı

300’den fazla mobil kan bağışı noktasıyla düzenli kan veren 1,2 milyon kişiye kolaylık sağlanıyor. Türkiye’de her 1.000 kişiden yaklaşık 14–16’sı düzenli kan bağışı yaparken Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre bu oran gelişmiş ülkelerde 32 olarak öne çıkıyor. Ülkemiz kan bağışında dünya ortalamasının üstünde fakat gelişmiş ülkelerin gerisinde olduğu için düzenli bağış alışkanlığı önem verilmesi gereken bir konu” şeklinde konuştu.

Aç karınla yapılmamalı

Kan bağışının ardından hafif seyreden bazı yan etkiler oluşabileceğine değinen Özdamar,
“Bağış sonrası hafif baş dönmesi veya baygınlık hissi yaşanabilir. Bu yan etki genellikle kişinin yeterince su içmemesi ya da aç karınla bağış yapmasıyla ilişkilidir. Genellikle birkaç dakika dinlenmek ve bol sıvı tüketmek bu şikâyeti ortadan kaldırır. Bir başka yan etki olarak iğne yapılan bölgede hafif ağrı, morarma veya şişlik oluşabilir; bu durum da çoğunlukla kısa
sürede kendiliğinden düzelir. Nadir vakalarda, iğne sinir uçlarına yakın bir damardan
yapılmışsa kısa süreli uyuşma veya karıncalanma hissi de oluşabilir ancak uzun sürerse doktor değerlendirmesi gerekebilir.

Aç karınla yapılmamalı

Bağış sonrasında vücut kaybedilen kanı telafi etmeye çalışacağı için hafif yorgunluk ve halsizlik hissedilebilir. Bol sıvının yanında hafif gıdalarla beslenmek hızlı bir toparlanma sağlar. Çok nadir olarak ise stres, sıvı eksikliği ya da ani kalkma gibi nedenlerle bayılma yaşanabilir. Bu nedenle bağıştan sonra en az 10-15 dakika dinlenmek ve aniden ayağa kalkmamak sıklıkla tavsiye edilir” dedi.

Doç. Dr. Özdamar listeledi…

Doç. Dr. Melda Özdamar kan vermeden önce bağışçılara dikkat etmeleri gereken noktaları sıraladı:

1. Kan bağışı aç karnına yapılmamalı. İşlemden birkaç saat önce özellikle demir açısından
zengin kırmızı et, ıspanak ve baklagiller gibi besinlerle hafif ve dengeli bir öğün tercih edilmeli. Kandaki yağ oranı çok yüksek olursa bağışlanan kanın işlenmesi
zorlaşabileceği için fastfood ve kızartma gibi çok yağlı yiyeceklerden kaçınılmalı.

2. Vücudun sıvı dengesi iyi olursa, kan alma işlemi daha rahat gerçekleşir ve baş
dönmesi gibi şikayetler azalır bu nedenle bağış öncesindeki 24 saat içinde bol su
içilmeli.

3. Uykusuzluk, tansiyon düşüklüğü ve bayılma riskini artırabileceği için kan bağışından
önceki gece en az 6-8 saat uyumaya özen gösterilmeli.

4. İşlemin en az 24 saat öncesinden alkol tüketimi bırakılmalı. Vücuttan su atılımını
artıracağı ve sıvı kaybına yol açabileceğinden çay, kahve ve enerji içeceği gibi aşırı
kafeinli içecekler de sınırlandırılmalı.

5. Kan alma işlemini kolaylaştırmak için kısa kollu ya da kolayca sıvanabilen
giysiler tercih edilmeli.

6. Bağış yapacak kişi kendini iyi hissetmiyorsa örneğin ateş, boğaz ağrısı, halsizlik
gibi şikayetleri varsa bağışı ertelemeli.

7. Düzenli kullanılan ilaçlar, yeni geçirilen hastalıklar veya ameliyatlar mutlaka kan
merkezi yetkilisine bildirilmeli.

8. Yasal prosedür gereği kişinin yanında mutlaka; kimlik kartı, ehliyet veya pasaport gibi
resmî bir belge bulunmalı.

The post Kan vermeden önce dikkat!.. appeared first on DOCTORS BPM.

10 kadından birinde görülüyor… Toplumda ‘yumurta tembelliği’ olarak bilinen ve her ay olması beklenen yumurtlamanın gerçekleşememesi sonucu gelişen Polikistik Over Sendromu, üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen hormonal bozuklukların başında yer alıyor. Öyle ki dünyada ve ülkemizde üreme çağındaki her 10 kadından birinde bu sendrom teşhis ediliyor.  Son yıllarda özellikle beslenme alışkanlıklarının değişmesi ve obezitenin yaygınlaşması nedeniyle görülme sıklığı giderek artan Polikistik Over Sendromu’nda erken teşhis büyük önem taşıyor. Zira, tedavide gecikildiğinde hamileliği önlemesinin yanı sıra diyabetten kalp hastalıklarına, obeziteden karaciğer yağlanmasına kadar pek çok farklı sağlık sorununun oluşumunu da tetikleyebiliyor.

Acıbadem Bakırköy Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Cihan Kaya, bu nedenle hiçbir yakınması olmasa bile her kadının yılda bir kez düzenli olarak jinekolojik muayene olması gerektiğine dikkat çekerek, “Özellikle adet düzensizliğinde ise zaman kaybetmeden hekime başvurmak çok önemli. Erken teşhis ve tedavi sayesinde bu sendromun yol açabileceği ciddi komplikasyonlar önlenebiliyor veya kontrol altına alınabiliyor” dedi.

En yaygın belirtisi

Polikistik Over Sendromu’nda belirtilerin sayısı ve şiddetli hastaya bağlı olarak değişse de çoğu kadında adet düzensizliği en sık görülen yakınmayı oluşturuyor. Yılda 9’dan az adet görme ya da ardışık 3 veya daha fazla ay adet görmeme şeklinde ortaya çıkabiliyor. Kesin nedeni henüz bilinmese de, yumurtlama fonksiyonunun düzenli çalışmamasında insülin direnci ya da artan erkeklik hormonu (testosteron) seviyeleri suçlanıyor. Özellikle adetleri düzenli ve zayıf kadınlarda herhangi bir belirti vermemesi nedeniyle genellikle başka bir hastalık için yapılan tetkiklerde tespit ediliyor. Kilo artışı, tüylenme, infertilite, saç dökülmesi, depresyon, sivilce ve akne gibi sorunlar da Polikistik Over Sendromu’nun diğer belirtilerini oluşturuyor. Bazı hastalarda sadece adet düzensizliği görülürken, bazı hastalarda ise sadece akne ve erkek tipi tüylenme şikayetleri olabiliyor.

Farklı hastalığı tetikleyebiliyor

Polikistik Over Sendromu infertilitenin en önemli sorumlularından biri olarak gösteriliyor. Özellikle adet düzensizlikleriyle birlikte olan bu sendromda infertilite; yumurtlamada bozukluk, yumurta kalitesinin etkilenmesi ve embriyonun tutunmasında yaşanan güçlükler nedeniyle oluşuyor. Bunun yanı sıra obezite ve diyabet hastalıkları da hamilelik süreçlerini olumsuz etkileyebiliyor. Polikistik Over Sendromu kadın üreme organlarına yönelik sorunların yanı sıra vücuttaki pek çok farklı sistemi de olumsuz yönde etkiliyor. Öyle ki tedavi edilmediğinde insülin direnci, tip 2 diyabet, obezite, kalp hastalığı, kolesterol artışı, karaciğer yağlanması, uyku apnesi, uyku bozuklukları, erkek tipi kıllanma, sivilce ile akne gibi pek çok hastalıkları tetikleyebiliyor.

Tanı çeşitli yöntemlerle konuluyor

Polikistik Over Sendromu tanısını koyduran özel bir test yok. Tanısında; genel muayene, bazı laboratuar testleri, adet düzeninin sorgulanması ve aile öyküsü önem taşıyor. Bunların yanı sıra yapılan hormon analizinde artmış testosteron seviyeleri de tanıyı destekliyor. Bazı hastalarda gizli şeker varlığı olabileceği için şeker yükleme testine de başvuruluyor.

Tedaviyle kontrol altında

Kesin tedavisi olmamakla birlikte ‘Polikistik Over sendromu’nun yol açtığı sorunlar tedaviyle kontrol altına alınabiliyor. Tedavisindeki temel yaklaşım, hastaların çoğu fazla kilolu oldukları için diyet ve düzenli egzersizin hayat akışına eklenmesi gibi yaşam tarzı değişikliği oluyor. Kilolu hastalarda mevcut kilonun yüzde 10’luk kaybıyla birlikte adetler normale dönebiliyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Cihan Kaya, bu sendromda erken tanı ve tedavinin son derece önemli olduğuna işaret ederek, “Düzensiz adetleri olan hastada uygun hormonal tedaviler ile adet düzensizliği, akne-tüylenme ve rahim kalınlaşmasının önüne geçilebiliyor. Ayrıca kilo verilmesi ve insülin direncinin tedavisi gibi erken dönemde alınacak önlemler sayesinde diyabet, obezite ile kalp hastalıkları gibi sorunlar engellenebiliyor. İnfertilite sorunu yaşanıyorsa tedavi sonrasında hamile kalmak mümkün olabiliyor. Kendiliğinden hamile kalamayan hastalarda aşılama tedavileri ya da tüp bebek tedavileriyle hamilelik elde edilebiliyor” dedi.

Doç. Dr. Cihan Kaya, düzenli aralıklarla kan basıncı ve vücut kitle indeksi (VKİ) ile bel çevresi ölçümlerinin yapılmasının da önem taşıdığını belirterek, “Kan kolesterol düzeyi bozuklukları ya da insülin direnci varlığında da uygun tedavilerle sorun kontrol altına alınabiliyor” diye konuştu.

The post 10 kadından birinde görülüyor appeared first on DOCTORS BPM.

Menopoz sonrası oluşacak 5 risk!.. Menopoz döneminde değişen tek şeyin adetlerin kesilmesi olmadığını dile getiren Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek uzmanı Dr. Öğr. Ü. Melis Gökçe Koçer Yazıcı, hormon seviyelerinin menopozla birlikte düşmesi ile kadınların yeni sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunarak menopoz sonrası karşılaşılabilecek 5 risk hakkında bilgi verdi.

Adet kanamalarının başlamasıyla sağlıklı bir kadının yumurtalıklarında yaklaşık 400 bin civarında yumurta üretilmeye başlanır, her ay yumurtalardan birkaçı olgunluğa erişir. Yıllar geçtikçe bu sayı azalır. Menopoz döneminde yumurtlama durur ve östrojen-progesteron hormonlarının üretimi kesilir. Böylece kadın artık gebe kalamaz. “Östrojen gibi hormonların koruyucu etkileri olmadan kadınlar kalp hastalığı, kilo alma ve diğer sağlık sorunları için yüksek risk altındadır” diye konuşan Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek uzmanı Dr. Öğr. Ü. Melis Gökçe Koçer Yazıcı, adet döngüsünü düzenli tutan hormon seviyelerinin vücutta ek görevleri olduğunu ve bu hormon seviyelerinin menopozla birlikte düşmesi ile kadınların kalp hastalığı, felç, osteoporoz gibi sağlık sorunları ile karşı karşıya kalacağına işaret etti.  Dr. Öğr. Üyesi Yazıcı, menopozdan önce herhangi bir sağlık sorunu olmasa da, hormonal değişimler sonrasında karşılaşılabilecek 5 sağlık sorununu sıraladı.

Kalp hastalığı riski fazla

Kadınlar menopozdan sonra karşılaşabilecekleri en önemli tehlikenin kalp hastalıkları olduğunun altını çizen Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Yazıcı şunları da aktardı: “Amerikan Kalp Derneği (AHA) verilerine göre kadınların yaklaşık üçte birinde kardiyovasküler hastalık gelişiyor ve kalp krizi oranını özellikle menopozdan yaklaşık on yıl sonra artmaya başlıyor. Kan damarlarında östrojen, esnekliğin sağlanmasına ve bu sayede kan akışının, basıncına uyum sağlayarak damarların büzülmeleri ve genişlemelerine yardımcı olur. Östrojen azalmasıyla bu fayda kaybolur. Kan basıncındaki artış gibi arter duvarlarını kalınlaştırabilen diğer değişikliklerle birleştiğinde, kadınların kalpleri aniden savunmasız hale gelir.

AHA’nın çalışmalarına ek olarak Amerikan Ulusal Kadın Sağlığı Çalışması (SWAN)’nın da, kadınların orta yaşlarında yaşadıkları fiziksel, biyolojik, psikolojik ve sosyal değişiklikleri incelediği bir araştırma mevcut. Yapılan bu araştırma ile menopoz sırasında daha erken dönemlerde ateş basması yaşayan kadınların kalp hastalığı riskinin daha yüksek olduğu tespit edilmiş.”

Hastalıklar için tarama

“Amerikan Kalp Derneği Dergisi’nde Şubat 2021’de yayınlanan bir çalışmada da sık ve kalıcı ateş basmalarının gelecekteki kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili olduğu konusunda veriler bulunması ile SWAN çalışmasındaki sonuçlar desteklenmiş oldu” diyen Dr. Öğr. Üyesi Melis Gökçe Koçer Yazıcı, ailesinde kalp hastalığı öyküsü olan veya önemli derecede sıcak basması yaşayan kadınların kardiyovasküler hastalıklar için ek taramalara ihtiyaç duyup duymadıkları konusunda hekime başvurmaları gerektiği uyarısında da bulundu.

Sigara-osteoporoz ilişkisi

Kadınlarda kemiklerin inceldiği ve zayıfladığı, daha kolay kırıldığı bir hastalık olan osteoporozun gelişme olasılığının erkeklere göre 4 kat daha fazla olduğu bilinmekte. Menopozdan önce kadınların kemikleri östrojen tarafından korunurken, son adet döneminden önceki yıl ve yaklaşık devam eden üç yılda kemik kaybı hızlıdır. Kemikleri güçlü tutmak için, tempolu yürüyüş veya koşu gibi egzersizlerin önemli olduğuna da değinen Dr. Öğr. Üyesi Yazıcı, ayrıca yapılan araştırmaların sonucunda sigara kullanımının da kemik kırığı ve osteoporoz riski ile bağlantılı olduğunu vurguladı.

D vitamini bakımından zengin yiyecekleri (D vitamini takviyeli portakal suyu, mısır gevreği ve süt) tüketmenin de osteoporoz riskini azaltmada yardımcı olacağına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Yazıcı, “haftada birkaç gün 15 dakika güneşe maruz kalma ve kalsiyum (koyu yapraklı yeşillikler, süt ürünleri, somon ve sardalye gibi balıklar) içeren sağlıklı bir diyet yapmak yararlı olacaktır” diye konuştu.

Yavaşlayan metabolizma ve kilo

Menopoz, kadınların metabolizması üzerinde kesin bir etkiye sahip olduğunu ve menopoz döneminde kadın metabolizmasındaki yavaşlama ile yağ dokusunun yağsız vücut kitlesine göre arttığını söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Melis Gökçe Koçer Yazıcı, şunları da ekledi: “Son adet döneminden yaklaşık iki yıl öncesinde başlayan bu dönem, menopozdan sonraki iki yıla kadar devam ederek yağsız doku kütlesinin kaybına neden olur. Özellikle karın çevresindeki fazla kilo ve yağ oranının tehlikeli olduğunu, çünkü tip 2 diyabet riskinin ve kalp hastalıkları riskinin artabileceği araştırmalarda gösterilmiştir. Menopozun kendisi bile metabolik sendrom riskinin artmasıyla bağlantılıdır. Yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, aşırı karın yağı ve anormal kolesterol seviyeleri;  kalp hastalığı, felç ve tip 2 diyabet riskleri ile ilişkilidir.”

İdrar yolu enfeksiyonu

Menopozdan sonra östrojen seviyelerindeki azalma, vajina dokusunda incelmeye ve dokularda kuruluğa neden olabildiğini, bu durumun da bakterilerin gelişmesini kolaylaştırarak, daha kolay ve sık idrar yolu enfeksiyonu (İYE) gelişmesine yol açabileceği bilgisini veren Dr. Öğr. Üyesi Yazıcı, “yapılan bilimsel araştırmaların 65 yaş üstü kadınlarda İYE geçirme oranının, her yaştan kadınla kıyaslandığında ortalama iki kat arttığı görülüyor” dedi. İYE riskini azaltmak için önerilerde de bulundu:

“İdrarınız mesanenizde ne kadar uzun süre kalırsa, o kadar çok bakteri üreyebilir. Dolayısı ile idrara gitme isteğiniz olduğu anda daha fazla tutmadan tuvalete gidin. İdrar ihtiyacınız olmasa bile 3-4 saatten daha uzun idrar tutmayın ve tuvalete gidin. Tuvalet sonrası önden arkaya doğru silerek temizlik yapın. Tercihen günde en az 6-8 bardak su şeklinde bol sıvı için. Cinsel birliktelikten önce ve sonra idrarınızı yapın. Vajinal duşlardan ve kadın hijyeni amaçlı deodorant spreyleri kullanmaktan kaçının. Nefes alabilen pamuklu iç çamaşırları tercih edin ve dar pantolonlardan kaçının. Sık İYE yaşıyorsanız (yılda 3-4 kez ) bunlara neyin neden olabileceğini araştırmak ve tedavi almak gerekebilir, doktorunuza başvurun.”

İdrar kaçırma problemleri

Menopoz dönemlerinden sonra idrar kaçırma rahatsızlıkların daha da arttığını belirten Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek uzmanı Dr. Öğr. Ü. Melis Gökçe Koçer Yazıcı, öksürme, hapşırma veya fiziksel aktiviteyle sızıntı şeklindeki “stres üriner inkontinans” olarak adlandırılan idrar kaçırma tipinin kadınlar arasında sık görüldüğünü de sözlerine ekledi. “Acil inkontinans” olarak adlandırılan kontrol edilemeyen bir tuvalete gitme dürtüsünün eşlik ettiği sızıntı şeklindeki idrar kaçırma tipinin de sık görülebildiğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Yazıcı, idrar kaçırmayı önlemek için şu önerilerde de bulundu: “Mesanenizi mümkün olduğunca sık boşaltın. Pelvik taban kaslarını güçlendirmek için ise ‘’Kegel egzersizleri’’ önerilmektedir. Bu egzersizin en önemli noktası popo kaslarını değil idrar akışını kontrol eden ince kasların çalıştırılmasıdır. Bunu da idrar yaparken çişinizi tutarak, oradaki kasların kasılmasını sağlayarak yapabilirsiniz. Her idrar tutma yani kasılma ortalama 3-4 saniye kadar sürmeli ve bu egzersizi her gün 5-10 kez tekrar etmelisiniz.  Bunlara rağmen şikâyetleriniz devam ederse doktorunuz başvurun.”

The post Menopoz sonrası oluşacak 5 risk!.. appeared first on DOCTORS BPM.

Muhtarlar Konfederasyonu’ndan Kızılay’a destek… Ülkemizin kan ihtiyacını vatandaşların bağışlarıyla karşılayan Kızılay, toplumun her kesiminden büyük ilgi ve destek görüyor. Düzenli kan bağışının arttırılması amacıyla da Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu ile Kızılay arasında bir iş birliği yapıldı.

Kan bağışlarının düzenli bağışçılardan elde edilmesi için Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu’ndan da destek gören Kızılay, bu desteği bir iş birliği protokolüyle imza altına aldı. Kızılay Genel Başkanı Dr. Kerem Kınık’ın ev sahipliği yaptığı törene Türkiye Muhtarlar Federasyonu Genel Başkanı Bekir Aktürk eşlik etti. Yapılan iş birliğiyle Kızılay tarafından gönüllü kan bağışının önemi konusunda eğitimlerini alan federasyonlar, dernekler ile muhtarlar kan bağışı kampanyaları düzenlemenin yanı sıra hali hazırda var olan kampanyaları da destekleyerek ülkemizin ihtiyacı olan kanın karşılanmasına katkı sunacak.

Muhtarlık ile Kızılay aslında ilişkili

Kızılay ile Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu arasında bir iş birliği protokolü akdedildiğini dile getiren Kızılay Genel Başkanı Dr. Kerem Kınık, “Türkiye’deki mülki idare sisteminde halkın iradesinin kılcallarına indiği bir mekanizma olan muhtarlık ile Kızılay aslında ilişkili. Çünkü biz de teşkilatlarımızla insanlara, ihtiyaç sahiplerine dokunmaya çalışıyoruz. Muhtarlarımızda hakeza bunu yapıyorlar. Ülkemizdeki 18 bin köyde, 32 bin mahallede gerçekten büyük bir yapıyla teşkilatlanmış olan muhtarlarımız, demokrasinin birinci basamağı ve en güçlü yapısı. Vatandaşla en fazla muhatap olmak durumunda olan devletimizin seçilmiş olan bir noktası. Özellikle Onursal Genel Başkanımız Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Kızılay’da yürütmüş olduğumuz çalışmalar münasebetinde aynı perspektifte olaylara bakıyoruz. Ne zaman bir afet, olağanüstü bir durum olsa ilk yaptığımız etkilenen bölgedeki muhtarımızı aramak, ondan olayı anlamak oluyor. Ya da bir ihtiyaç varsa, bir yoksula ulaşılması gerekiyorsa yine bize ilk bilgiyi veren, rehberlik eden değerli muhtarlarımız oluyor. Özellikle kan hizmetleri konusunda da bu iradenin tecelli etmesi noktasında bu iş birliği protokolümüzü imza altına alıyoruz. Konfederasyonumuza da iş birlikleri ile gayretleri için, Kızılay’la olan münasebetleri ve güveni için tekrar teşekkür ediyorum.

‘Onur ve mutluluk duyuyoruz’

Kızılay’ın kan temini konusunda yaptığı kutsal görevinden dolayı teşekkürleri ifade eden Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu Genel Başkanı Bekir Aktürk, “Muhtarlar demokrasinin temel taşı olduğu gibi milletin de birinci derece temsilcisidir, halkın sorununu bilen derdiyle dertlenen kişidir. Milletimize hizmet yolunda bizlerin de Kızılay’a destek olması gerekiyor ve verilecek olan bir kanın üç can olduğunun bilinciyle birlikte hareket ederek bu yolda hep beraber, gönül gönüle milletimize hizmet etmek için buradayız. Bunu da başaracak güçteyiz. Birikimimiz var ve aynı hevesle, şefkatle inşallah milletimize, ihtiyacı olan insanlarımıza Kızılay’ın dünyanın neresinde bir ıstırap varsa orada olduğu bilinciyle Kızılay’la birlikte çalışmaktan onur ve mutluluk duyuyoruz.” dedi. Yapılan açıklamaların ardından ise kan bağışı çalışmalarına destek verecek olan protokol Kınık ile Aktürk tarafından imza altına alındı.

The post Muhtarlar Konfederasyonu’ndan Kızılay’a destek appeared first on DOCTORS BPM.

Oxford-AstraZeneca aşısı ABD’de güvenli bulundu. Geçen hafta çok sayıda Avrupa Birliği (AB) ülkesinin COVID-19’a karşı geliştirilen Oxford-AstraZeneca aşısı şimdilik güven verdi.

ABD’nin yanı sıra Şili ve Peru’dan da insanların katıldığı 32 bin kişiyi içeren 3. faz çalışmasında, aşının COVID-19 belirtilerini önlemde yüzde 79, ölümleri engellemede yüzde 100 başarılı olduğu görüldü. Son dönemde bazı ülkelerde endişe yaratan aşının kanda pıhtılaşma yarattığına dair hiçbir bulgu görülmedi.

The post Oxford-AstraZeneca aşısı ABD’de güvenli bulundu appeared first on DOCTORS BPM.

• Hipertansiyon veya yüksek kan basıncı; kalp, beyin, böbrek ve diğer organlarda hastalık riskini artıran önemli tıbbi durumdur.
• Dünya çapında 1.13 milyar insanın hipertansiyonu mevcut, bunların üçte ikisi düşük ve orta gelir düzeyi olan ülkelerde yaşamaktadır.
• Her dört erkekten biri, her beş kadından birinin hipertansiyonu vardır.
• Hipertansiyonu olan beş kişiden birinin kan basıncı kontrol altındadır.
• Hipertansiyon, dünya çapında erken ölümün önemli nedenlerinden biridir.

Hipertansiyon nedir?

Kan basıncı, ana atardamarlarda dolaşan kanın damar duvarına uyguladığı kuvvettir.Basıncın dolaşımı idame ettirecek eşik düzeylerin üzerine çıkması hipertansiyon olarak adlandırılır. Kan basıncı iki rakam olarak kayıt edilir. Kalp kasıldığı andaki kanın damar duvarına yaptığı kuvvet  büyük kan basıncını, kalp atımları arasında kalan dinlenme durumundaki kanın damar duvarına yaptığı kuvvet küçük kan basıncı olarak yazılır. Hipertansiyon tanısı koymak için iki farklı günde ölçüm yapmak gerekir. Büyük kan basıncı 140 mmHg ve/veya küçük kan basıncı 90 mmHg’yı geçince hipertansiyon tanısı koyulur.

Risk faktörleri nelerdir?

Modifiye edilebilir risk faktörleri:fiziksel aktivite eksikliği, tütün ve alkol kullanımı, obezite, sağlıksız belenme; aşırı tuz, sature ve trans yağ tüketimi; meyve sebzelerin az tüketilmesi.

Modifiye edilemeyen risk faktörleri:yaşın 65 üzerinde olması, ailede hipertansiyon olması, diabet ve böbrek hastalığı olması.

Hipertansiyonun en sık semptomları nelerdir?

Hipertansiyon için sessiz katil deyimi kullanılmaktadır; çoğu insan semptom vermediği için kan basıncının yüksek olduğunun farkında değildir. Bu yüzdendir ki kan basıncı belirli aralıklarla kontrol edilmedilidir. Sabah baş ağrısı, burun kanaması, kulak çınlaması, çarpıntı, görme değişiklikleri sık görülen şikayetlerdir. Şiddetli hipertansiyon yorgunluk, bulantı, kusma, anksiyete, şuur bulanıklıkları, göğüs ağrısı, kas titremeleri şeklinde kendini belli edebilir.

Hipertansiyonu tespit etmenin en etkin yolu, sağlık personelleri tarafından kan basıncı ölçülmesidir. Çabuk, tekrarlabilir ve ağrısızdır.Kişi kendi de otomatik cihazlar ile ölçebilir ancak değerlendirilmesi uzmanlar tarafından yapılmalıdır.Çünkü tedavideki hedef kan basıncı değerleri ek kalp hastalığı, diabet, kolesterol yüksekliği ve böbrek hastalığı gibi hastalıkların eşlik ettiği durumlarda değişmektedir.

Hipertansiyon kontrol edilmez ise ne olur?

Hipertansiyon kontrol edilmez ise kalp krizi, kalp yetmezliği, beyin kanaması, beyin infarktı, böbrek yetmezliği, görme bozuklukları riski artmaktadır.Ayrıca aort anevrizması (büyük damarlarda baloncuk oluşumu), aort diseksiyonu (büyük damarların iç tabakasının sıyrılması) riski artmaktadır ki ani ölüm sebeblerindendir.

Hipertansiyon tedavisi:

Hastalar öncelikle hayat tarzını değiştirmelidirler:günlük tuz tüketimi 5 gr ile sınırlanmalı, diette sature ve trans yağlar azaltılmalı, alkol ve sigara kesilmeli, düzenli egzersizler yapılmalıdır. Hayat tarzı değişikliğine rağmen kan basıncı istenilen düzeyde değil ise ilaç başlanmalıdır. Doktorunuz beş grup ilaçtan ilave hastalıkların olup olmamasına göre seçim yapacaktır. İlaçların öksürük, sırt ve bel ağrısı, ödem, impotans gibi yan etkileri olabilir.Bu yan etkiler ilaç değişikliği ile önlenebilir.

Dr. Gürhan GÜNAY

The post Hipertansiyon ve gerçekler!.. appeared first on DOCTORS BPM.

Tüm canlılarda olduğu gibi, insanda da büyümenin, gelişmenin, çoğalmanın ve yaşlanmanın temelinde genetik yapı çok önemlidir. Her canlıda olduğu gibi insanlardaki organlar da hücrelerden oluşmaktadır. Vücudumuzda trilyonlarca hücre bulunmaktadır. Her hücrenin içinde çekirdek yer almaktadır ve bu çekirdek genetik şifrelerin saklandığı DNA’nın bulunduğu yerdir.

Kromozomlar, canlı vücudundaki neredeyse tüm hücrelerin çekirdeklerinin içinde yer alan, sıkıca sarılmış DNA paketleridir.

Her hücrede yarısını anneden yarısı babadan gelmek üzere toplam da 46 kromozom bulunmaktadır.  Kromozomlarımızın her birini oluşturan DNA, binlerce gen içerir. İnsanda yaklaşık 30 bin gen bulunur ve genleri oluşturan DNA ise, 3.5 milyar Adenin Guanin Timin ve Cytosin (AGTC) harf dizisinden oluşmaktadır. 3.5 milyar harften oluşan bu kodlar her bireyin kendi genetik şifresini ve kitabını oluşturmaktadır.

Genetik hastalıklar; kromozom hastalıkları, tek gen hastalıkları, mitokondrial hastalıklar  ve çoklu faktoriyel hastalıkları içermektedir. Genetik hastalıkların tanısının koyulmasında farklı test yöntemleri uygulanmaktadır. Tek gen testleri, panel testleri ve microarray testleri daha önceden belirlenmiş bir gendeki bilinen varyantları incelerken son yıllarda gelişen teknoloji ve maliyetlerdeki azalmalar ile birlikte, tüm genlerdeki fonksiyonel proteinleri kodlayan EKZON bölgelerini inceleyen, Tüm Ekzom Sekans Analizi (WES) ve tüm GENOM’umuzu inceleyen, Tüm Genom Sekans Analizi (WGS)  gündeme gelmiştir.

Tüm ekzom dizileme analizi (WES) yaklaşık 20 bin gendeki ekzonları yani protein kodlayan bölgeleri kapsar. Bugüne kadar hastalıklara neden olan mutasyonların yaklaşık yüzde 85’inin ekzonların içinde bulunduğu gözlemlenmiştir ve bundan dolayı WES analizi yüzde 85 oranında bilgi sağlamaktadır.

Tüm Genom Dizileme Analizi (WGS) ise protein kodlayan ve kodlamayan (Ekzon&Intron) tüm bölümleri yani genomun yüzde 99’nu kapsamaktadır. Bilinen tek nükleotid varyantlar (SNV), küçük yerleştirmeler ve silmeler (Insertions&Deletions), yapısal varyantlar (SV’ler), büyük kopyalı nükleotid varyantlar (CNV) taranmaktadır. Ayrıca somatik hücrelerde varyantların tespitinde WGS kullanılmaktadır. Bu nedenle somatik kanserlerin tanı ve tedavisine rehberlik edecek varyantları tanımlayan en gelişmiş teknolojidir.

Tüm Ekzom Analizi (WES) yüzde 85 oranında genetik bilgi sağlarken, Tüm Genom Analizi (WGS) de kodlanan, kodlanamayan varyantlar, Delesyonlar, Duplikasyonlar, CNV ler (Copy Number Variation) bakılarak yüzde 99 oranında genetik bilgi vermektedir.

Günümüzde milyonlarca hasta yanlış ya da tanısı konmamış genetik hastalıklardan muzdariptir, çünkü en doğru test, en uygun teknoloji ve ayrıntılı bir genetik danışmanlık uygulanmamıştır. Bu da hastalıkların tanısının konmasında kişilere zaman kaybı ve ekonomik kayıplar yaratmanın yanında psikolojik sorunlara da yol açmaktadır.

Her ne kadar birçok durumda bu testler bir hastalığın nedenini belirlemek için yeterli olsa da, bu analizler doğal sınırlamalara sahiptir ve bazı durumlarda genetik sebebi tam olarak ortaya çıkartamayabilir.

Son yıllarda tanısı konulamamış hastalıklarda gündeme gelen WES ve WGS bir tanı aracı olarak, daha kolay erişilebilir hale gelmiştir. Sorun olan olguların yüzde 60’ından fazlasında WES veya WGS çok önemli bir rol oynamıştır. Bu başarıda, hasta seçimi, klinik semptomların ve tıbbi kayıtların bir uzman ekibi tarafından incelenmesi ve WES/WGS ile keşfedilen olası genetik çeşitliliklerin ve mutasyonların klinik ile ilişkisinin tesbiti ve klinisyen ile genetik doktorunun yakın iş birliği çok önemlidir.

WES ve WGS bir şehirde adres aramaya benzetilebilir. Tüm genomu bir şehir, caddeleri genler, sokakları ekzomlar, numaraları evleri bilinen mutasyonlar, yıkık dökük ve kaçak evleri delesyon duplikasyonlar, çıkmaz sokakları CNV’ler, olarak kabul edebiliriz. Hazırlanan klinik bilgiler adres aramada navigasyon görevi yapmakta, ayrıntılı veri tabanı ve teknoloji de aracımız olmaktadır. Aracımız ne kadar son model ve navigasyonumuz da kaliteli ve ayrıntılı olur ise şehire girdiğimizde tüm  mahalle, cadde ve sokaklarda aradığımız ev adresini daha kolay ve kısa zamanda buluruz. WGS de WES ten farklı olarak, normal numaralı evler haricinde, yıkık-dökük evler, kaçak katlı evler, çıkmaz sokaklara kadar ayrıntılı taranmaktadır.

Merkezimize başvuran hastaların ayrıntılı klinik bilgileri, daha önce yapılmış tüm testleri ve aile ağacını içeren raporları hazırlanmaktadır. Testler hakkında ayrıntılı bilgi verildikten sonra onam belgeleri imzalanmakta, akabinde alınan kan örnekleri özel kartlara işlenmektedir. Almanya’da bulunan CENTOGENE laboratuvarlarının CENTOPORTAL sistemine girilerek ayrıntılı klinik bilgiler sisteme yazılmakta ve kart örnekleri ertesi gün Almanya’ya ulaşmaktadır. CENTOGENE laboratuvarlarında uzman ekipler tarafından analiz yürütülmekte ve dünyanın en kapsamlı mutasyon veri tabanlarından bir olan CENTOMD de klinik bilgi ile beraber varyantların tüm kökeni ve sınıflandırılması yapılarak yaklaşık iki ay içinde klinik raporlandırma (ham data ile beraber) yapılmaktadır.

Sonuçlar alındıktan sonra, sonuçların kişiye göre ayrıntılı yorumu yapılarak genetik danışma verilmektedir. Ayrıca takip eden hastanın hekimi ile görüşülmekte karşılıklı olarak hastanın klinik ve moleküler yönü tartışıldıktan sonra, kişinin tanısı netleşmekte ve tedavi yöntemi, hekimi tarafından daha net olarak belirlenmektedir.

“Genetik Şifreniz Yaşam Kaliteniz’’ diyerek herkese sağlıklı, mutlu, huzurlu ve kaliteli bir yıl dileriz.

Prof. Dr. Duran CANATAN

The post Genetik hastalıklar ve DNA şifreleri!.. appeared first on DOCTORS BPM.