Pandeminin etkilerini görmezden gelmeyin!.. Pandeminin bedensel sağlık üzerindeki olumsuz etkileri sıklıkla dile getirilirken, psikolojik etkileri çoğu zaman geri planda kalır. Oysa salgınların bedensel etkileri kadar, salgın sırasında ortaya çıkan psikolojik semptomlar da büyük olumsuzluklar yaratabilir. Batıgöz Sağlık Grubu’nun Balçova Cerrahi Tıp Merkezi’nde Uzman Klinik Psikolog olarak görev yapan Eda Deligöz, pandeminin insan psikolojisi üzerindeki etkilerini anlattı.

Bireylerin evden çıkmasını engelleyerek onları sosyal izolasyona sokan ve sosyal etkileşimden mahrum kalmalarına neden olan pandemi süreci, insanların yalnızlık duygularını tetikleyerek sosyal desteğe başvurmalarını zorlaştırabilir. Pandeminin depresif bir duygu durumunu beraberinde getirebileceğinin altını çizen Batıgöz Sağlık Grubu’nun Balçova Cerrahi Tıp Merkezi’nde görev yapan Uzman Klinik Psikolog Eda Deligöz, “Pandemi süreci sebebiyle engellenmişlik duygu durumu yaşayan bireyler, kendilerini normalde olduğundan daha agresif tepkiler verirken bulabilir ve sınırlı olan sosyal ilişkilerde bozulmaya yol açabilecek bir sonuç ile karşılaşabilirler. Pandemi dönemi alınan önlemler ve sağlık üzerinde barındırdığı tehditler, kaygılar açısından oldukça stresli bir yaşantıyı gündeme getirmektedir.
Özellikle daha öncesinde pandemi sürecini deneyimlememiş olan bireylerde, sanki hayata sıfırdan başlıyor gibi kaygılı hatta ürkek hissetmek gibi umutsuzluk içeren duygu karmaşaları görülmektedir.” dedi.
Pandemi stresinin tüm yoğunluğuyla yaşandığı bu süreçte; kaygı, korku, öfke, çaresizlik, tedirginlik, umutsuzluk ve yas gibi duyguların sıklıkla hissedilebildiğini vurgulayan Uzm. Kln. Psk. Deligöz, “Pandemi koşullarında var olan bu belirsizlik durumu, bireylerin her defasında kendilerini bir boşlukta hissetmelerine ve duygu karmaşalarının gittikçe artmasına neden olmaktadır. Bireyler eski yaşantıları ile pandemi koşulları arasında bir kıyaslama sürecine girebilir ve kaygı, depresif hâl ve umutsuzluk durumları ile karşılaşmak mümkün hâle gelebilir.” şeklinde konuştu.

Kişiler arası psikolojik etkiler

Bir sorun karşısında insanların yardım isteyebilecekleri uzmanların bulunması ve çözüm oluşturma stratejilerinin geliştirilmesi, stresle baş etmede oldukça önemli bir yer tutuyor.
Dış dünyanın güvenliğine ilişkin kaygılar yaşayan bireylerin, pandemi sürecinde psikolojik açıdan zorlayıcı durumlar yaşadıklarını söyleyen Uzm. Kln. Psk. Deligöz, “Bilinmeze ilişkin korkular da tıpkı güvenliğe ilişkin korku ve kaygılar gibi temel duygular içerisinde yer alır. Pandemi sürecinin yarattığı psikolojik etkiler de kişiler arası değişkenlikler gösterebilir. Kimi insanlar hiç kaygı duymaz ve buna bağlı olarak gerekli önlemleri alma konusunda isteksiz olurken; kimi insanlar da aşırı kaygı duyar ve bu kaygılı olma hâli meslekî ya da akademik performanslarını olumsuz etkileyebilir.” diye konuştu.
Uzm. Kln. Psk. Deligöz, daha önce ya da hâlihazırda bir psikiyatrik tanıya sahip bireylerin, pandemi döneminde psikolojik belirtilerinin nüksetmesi ya da alevlenmesi durumlarıyla karşılaşabileceklerini söyledi ve “Bazı kişilik tipleri, pandemi sürecinin tetiklediği duygulara bağlı olarak daha yoğun kaygı, depresif duygu durum gibi belirtilerden rahatsızlık duyabilirler.” dedi.

Olumsuz etkilerden nasıl kurtuluruz?

Kişinin psikolojik ve bedensel sağlıklılığı arasında anlamlı ve güçlü bir ilişki vardır. Stres, bağışıklık sisteminin vereceği tepkiler üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir ve kötü sonuçlar doğurabilir. Dolayısıyla bireylerin psikolojik açıdan yoğun strese maruz kalmaması, bağışıklık sisteminin de daha güçlü olmasına imkân sağlar. “Pandemi sürecinde düzenli olarak spor ve egzersiz yapmak, iyi beslenmek, uyku düzenine dikkat etmek; bedensel ve psikolojik sağlığı korumak açısından oldukça mühimdir. Böylelikle fiziksel ve ruhsal sağlamlık bireylerin kendilerini daha iyi hissetmelerine de imkân sağlar.” diyen Uzm. Klinik Psikolog Eda Deligöz, son olarak, kişinin kendini kötü hissettiğinde ise profesyonel desteğe başvurmasının çok önemli olduğunun altını çizdi.

The post Pandeminin etkilerini görmezden gelmeyin!.. appeared first on DOCTORS BPM.

Kedi ve köpek korkusu bitiyor!.. Üsküdar Üniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi Uzman Klinik Psikolog Cemre Ece Gökpınar Çağlı, kedi ve köpek fobisine ilişkin değerlendirmede bulundu. Fobiyi “kişinin belirli nesneler durumlar ya da olaylar karşısında kapıldığı, dehşet veren olağan dışı korku ve kaygı” olarak tanımlayan Cemre Ece Gökpınar Çağlı, “Kedi ve köpek fobisi ise kişinin köpek ya da kedi ile karşılaştığında hissettiği son derece baskılı, mantıksal açıklamalar ile ikna edilemeyen dehşet veren korku seviyesidir.” dedi.

Günlük hayatı aksatabiliyor

Cemre Ece Gökpınar Çağlı, kedi ve köpek fobisinin, kedi veya köpek görme ihtimaline karşı evden çıkıp günlük aktivitelerini yapmasını bile engelleyebilecek düzeye ulaşabileceğini söyledi.

Televizyonda bile tetikleyebilir

Şehir hayatında dahil günlük yaşamda her an karşılaşılabilecek kedi ve köpeklere dair fobiye sahip olan kişilerin bu durumda yoğun sıkıntı ve işlevsellikte azalma yaşadıklarını kaydeden Cemre Ece Gökpınar Çağlı, “Hayvan fobilerinde kişinin hayvana maruz kalması, son derece katlanılamaz bir panik ve korku hali içermektedir. Bu durum kişinin o hayvanı televizyonda görmesi ile bile tetiklenebilir.” uyarısında bulundu.

Anksiyete belirtilerinin bu durumlarda ortaya çıktığını kaydeden Cemre Ece Gökpınar Çağlı, “Ellerde ayaklarda uyuşma, terleme, titreme sık nefes alışverişi, kalp ritminde artış gibi belirtiler ortaya çıkabilir.” dedi.

Kaçınmalar fobiyi besliyor

Bu belirtilerin kişide bir zaman sonra kaçınmaya yol açacağını kaydeden Cemre Ece Gökpınar Çağlı, “Kaçınmalar kişinin fobi geliştirdiği nesneyle, olayla ya da durumla karşılamamak üzere yapmaktan kaçındığı durumlar olarak adlandırılabilir. Örneğin kedi besleyen arkadaşının evine gitmemek, markete giderken evden tek başına çıkamamak gibi. Kaçınmalar fobiyi besler.” uyarısında bulundu.

Bilişsel davranışçı terapiler

Fobinin tedavi edilebildiğini kaydeden Cemre Ece Gökpınar Çağlı, tedavi yöntemlerine ilişkin şu bilgileri verdi:

“Fobi tedavilerinde en işlevsel yöntemler arasında bilişsel davranışçı terapiler yer almaktadır. Zaman zaman fobilerin zemininde kişinin geçmişte yaşadığı travmalar ve olumsuz düşünce kalıpları da yer almaktadır. Bu durumlarda ise EMDR tekniği oldukça olumlu yanıtlar almamıza yardımcı olmaktadır. Bilişsel davranışçı terapilerde kişinin bilişleri – Kognisyonları ve davranışları ele alınmaktadır. Kaygı belirtileri ve fobiye dair detaylı psikoeğitim verildikten sonra kademeli olarak kişinin kaçınılan ve fobi duyulan nesne ile duyarsızlaştırılması aşaması başlamaktadır. Bu seans odasında terapist ile başlanabileceği gibi seans dışında danışana verilecek ödevler ile desteklenmektedir.”

Sanal gerçeklik gözlüğü

Seans odasında yapılan kademeli duyarsızlaştırmalarda son dönem en büyük yardımcılarının  VR (Sanal Gerçeklik Gözlüğü) uygulaması olduğunu kaydeden Cemre Ece Gökpınar Çağlı, “Profesyonel bir program ile hayvan ve çeşitli fobilere karşı duyarsızlaşma sağlamak adına çeşitli modüller ve sahneler geliştirilmiştir. Danışan terapist ile seans odasında duyarsızlaştırma çalışmalarına başlamaktadır. Gerekli görülen durumlarda psikiyatri hekimi değerlendirmesi ve farmakoterapi desteğine de ihtiyaç duyulabilmektedir.” dedi.

The post Kedi ve köpek korkusu bitiyor!.. appeared first on DOCTORS BPM.

Bütün bu olanlar da ne? Neden? Neler olacak? Biz yetişkinler ne yapıyoruz? Her yerden gelen bilgi bombardımanı altında belirsizlik çok. Düşünüyor, kaygı, korku, üzüntü, kızgınlık hissediyor, yorumlar yapıyoruz.

Kuşkusuz en çok düşündüğümüz de çocuklar. Çocuklarımızın bugünü, geleceği… Ya bütün bu olanlarla, bu kaosta onlar, çocuklar ne düşünüyor? Ne hissediyor ve neye ihtiyaçları var?

Onlar henüz çocuk… Ve en en büyük ihtiyaçları biz yetişkinlerin dikkati… En yakınları tarafından ilgi, bakım ve sevgi görmeye devam edebileceğine güvenme ihtiyaçları var. Duygularını farketmek, ortaya koyabilmelerini desteklemek ve uygun karşılığı vermeye çalışmak bizlerin sorumluluğu. Yetişkinler de doğal olarak bu kaosun içinde ve mükemmel derecede sağlam duruş ve duygusal esneklik gösteremediği anları olacak. Kendinize de fazla yüklenmeden sadece elinizden geleni yapmaya çalışın. Onlar doğal olarak yetişkinlerin ne yaptığına bakarak kendilerini düzenliyorlar. Çocuklar en çok kendilerine ve ailelerine bir zarar gelmesinden, sevgilerini, desteklerini kaybetmekten korkar. Çocukları korumak ve geliştirmek için bu yeni düzene elden geldiğince esnek ve uyumlu karşılık verelim ki, onlar da değişime ayak uydurmayı öğrensin. Sevilmeye, desteklenmeye devam edileceğine güven hissedebilsinler. Korkuları, kaygıları, zorlukları isimlendirme ve üstesinden gelme becerisini bizimle birlikte geliştirsin, güçlensinler.

O halde ne ve nasıl yapılsa iyi olur? Öncelikle sizler sağlıklı bilgi edinin. Aşırı yorumlar, fantazi içeren senaryoları değil, sağlıklı bilgiyi, bilimi takip edin. Sağlıklı bilgi, güç ve güven verir. Zihninizi aydınlatır ve daha güvenli, sakin hissederek iletişime geçebilirsiniz. Bu yüzden önce kendinizi olabildiğince sansasyonel, abartılı yada olanı yok sayan, küçülten yorumlardan, bilgi kirliliğinden koruyun ki, çocuğunuzu da koruyabilin… İyi bir iletişim için sözleriniz kadar beden dilinize özen gösterin. Saygıyla, sevgiyle, anlayışla yaklaşın. Onunla iletişime açık olduğunuzu hissettirin. Konuşurken onun seviyesine inerek göz teması kurun. Soru sorabilmesini teşvik edin. Tekrar, tekrar sorduğunda sabırla ve dürüstlükle dikkatle dinleyin, anladığınızı farketmesini sağlayın. Yaşına uygun, kısa, az, öz ifadelerle cevap verin…  Konuşmuyorsa, konuşmaya hazır hissedinceye kadar bekleyin. Zorlamayın ama konuşmak istediğinde cesaretlendirin, onu dinlemeye açık olduğunuzu bilsin. Çocuklar sıklıkla ortaya çıkan olumsuz durumlarda sorumluluk ve suçluluk hissetmeye eğilimlidir. Bu konuda rahatlatın, onun hatası olmadığı konusunda güvence verin.

Yeni normale uyumlu bir aile kuralları ve rutini oluşturun.

Planlamaya çocukların da katılmasını sağlayın ki, etkinliklerini hissedebilsinler. Rutinleri oluşturmak güven verir. Sağlıklı beslenme, oyun, egzersiz, yaşına uygun ev içi sorumlulukları, günlük okuma ve ders çalışma faaliyetleri, uykuya yatış, kalkış saatlerini belirli bir rutine yerleştirmeye çalışın. Birlikte gevşeme egzersizleri yapın. Daha önceki hobiler ve inançlarla ilgili faaliyetlere şimdiki ortama uygun yollarla devam edin. İletişim şeklinizde değişim var ve siz de aranızdaki özel ilişkiyi renklendirecek size özel ve yaratıcı  bir biçimde uyum geliştirin. Çalışma, dinlenme ve eğlenme biçiminde yeniliklere açık olun.

Çocuğunuzda korku, kaygı, içe kapanma, saldırganlık, uyku bozuklukları, davranış bozuklukları geliştiyse ve 2 haftadır devam ediyorsa profesyonel yardım alın. Geçmişte sorunları olan, ilaç tedavisi ve/veya terapi görmekte olan çocukların tedavisini, doktoruyla online bağlantıyla da olsa, sürdürün.

“Doktorlar bu hastalığı yenmek için çok çalışmaya devam ediyor, biz de böyle kurallara uyarak, temizliğe dikkat ederek ve evde kalarak, başkalarına çok yaklaşmayarak bu hastalığın bulaşmasını azaltmak için diğer insanlara ve doktorlara yardım ediyoruz” diyebilirsiniz. “Aynı zamanda böyle dikkatli davrandığımız için kendimizi ve ailemizi daha dirençli ve güçlü hale getiriyoruz. Hastalansak da doktorların bizi daha kolay iyileştirmesine olanak sağlıyor, yardım ediyoruz”, diyebilirsiniz. Ölüm kavramını henüz yetişkin gibi  anlayamayabilirler. Yaşına uygun, doğru anladığında emin olacak şekilde konuşun. Kaçınmadan ama ne anlayabileceklerine dikkat ederek anlatın.

Anne-babası çalışan, özellikle sağlık çalışanı olan, yüksek riskli ortamda bulunan çocuklara bunu anlatabilmek çok daha zor olacaktır. Hayatının merkezinde büyük değişimler onları çok korkutur. Anne babalarının eve gelememesi, onlara sarılamaması, yaklaşamamasının sebebini anlayabileceği şekilde anlatın. Online görüntülü sohbetinizde de sevginizi iletmenin size özel, yaratıcı yollarını araştırın.

Anne yada babasını kaybetmiş çocuklara üzüntünün, kaygının, korkunun, öfkenin doğallığını sabırla anlatın. Herkesin yası yaşama şekli farklı olabilir. Herkesin birbirinin duygularına anlayış göstermesinin ve birbirine yardım etmesinin önemini anlatın, sabırlı davranın. Sevgi ve destek alabileceği kaynakların çocuğa güven vermesini sağlayın. Çok zorlandığınız durumlarda profesyonel yardım istemekten kaçınmayın.

Psikiyatrist–Psikoterapist – Uz.Dr. Emine Filiz ULUHAN

The post Çocuklarımızın ruh sağlığını koruyalım appeared first on DOCTORS BPM.

Yann Martel “Pi’nin Yaşamı” romanında, çoğu insanı kundaklayabilen o gerilimi içişlerindeki fırtınasıyla anlatıyor:

“İşe her zaman zihninizden başlar. Kendinizi sakin, güvende ve mutlu hissettiğiniz bir anda… Ilımlı bir kuşkunun kılığına bürünerek, tıpkı bir casus gibi beyninize süzülür. Endişelenmeye başlarsınız.

Mantık tuzağa düşürülür. Kendinizi giderek zayıf ve kararsız hissedersiniz. Kuşkunuz dehşete dönüşür.

Sonra bir şeylerin çok kötü gittiğinin farkına varan bedeninize yönelir. Akciğerleriniz birer kuş gibi uçup gitmiş ve bağırsaklarınız bir yılan gibi sürüklenmeye başlamıştır bile.

Kulaklarınız sağır olur. Kaslarınız, sıtmaya yakalanmış gibi ürperir, dizleriniz titrer. Fazla aceleci kararlar verirsiniz. En son müttefiklerinizi göz ardı edersiniz: Umut ve güven.

İşte o anda kendinizi bozguna uğratırsınız. Yalnızca bir izlenim olan korku (anksiyete), sizi yenmeyi başarır.”

* * *

İştir, güçtür, okuldur, aşktır-meşktir, gelecektir hatta geçmiştir, olası bir kaza, felakettir, bir randevu, bir karardır, sıradan bir başağrısı, üşü(t)medir, ölümlü olmaktır… Bir çok insana çarpar ya da değer anksiyete.

Biri biter, diğeri başlar çoğu kez. Kare kare akan yaşamda, kendini yeniden üretir.

Nefes aldırmaz, molası olmaz. Saat sormaz.

Önüne geçilemeyen düşünceler inatçıdır, yatakta da bastırır, sokakta da peşinden gelir… İçe kapatır, eve kapatır. Her şey konuşur, o kendini dinler. Ama kendine de emanet edemez kendini…

Benlik flulaşır, içişlerinde kavrulur, kaybolur.

Vahim senaryolar uçuşur beyinde… Elindeki ipten daha derin, dibi koyu kuyulara iner.

Tanımlanması da zordur çoğu kez, kaynağını bulmak da…

Oscar Wilde “İnsanın gerçek yaşamı, yaşamadığı şeylerdir çoğu kez” diyorsa, bazen de insanın yaşamadığı acıların matemini tutmasıdır.

* * *

Bir haber okumuştum; London City University’de kurulan bir araştırma ekibi, yeni bir “suç dedektörü” üzerinde çalışıyormuş. “Korku (anksiyete) dedektörü”…

Cihazın çalışma prensibi basit aslında:

Korku, heyecan, endişe, panik gibi duygular insanın kontrolü dışında ve aşırı feromon salgılamasına neden oluyor.

Feromon düzeyini de terden saptamak olanaklı… Dedektör de işte bunu ölçecek.

Ve teröristler, kaçakçılar, firariler filan mimiklerine, davranışlarına hakim olsalar da, hormonlarını denetleyemeyecekleri için dedektöre yakalanacaklar.

* * *

Düşününce, makul geliyor. Ama, acaba o dedektör bizde kullanılabilir mi?

Bir sürü darbe yaşayan. Öyle ya da böyle şiddete uğrayan ya da durma tanık olan.

Yaşamının ergenlik, ilk gençlik dönemini sınav, baraj korkularıyla ve yaygın aile içi şiddetin gölgesinde yaşayan.

Batısında “Karakolda ayna var”ı, doğusunda “Karşıki dağlar jandarma”sı şarkı/türkü olan.

Kimlik sorulduğunda bile terleyen bir toplumda kullanılabilir mi?

* * *

Bağımsız Eğitimciler Sendikası’nın (BES) bir araştırması vardı.

Ankara ve İstanbul’da yaşayan, 18-30 yaş arasında 3 bin gence uygulandı araştırma.

Ve “Herhangi bir fobiniz , korkunuz var mı? “ sorusu yönetildi.

Ankete katılanların yüzde 95’i “Evet” yanıtını verdi.

Aynı araştırma, her 4 gençten birinin panik atak olduğunu da ortaya çıkardı.

* * *

Yani korku, en azından bir vehim, kuruntu, kaygı, endişe kol geziyor ortalıkta.

Bir başka deyişle, buram buram feromon…

İngiliz bilimciler, “korku dedektörü”nün 2-3 yıl içinde kullanılabileceğini söylemişler.

Bize daha epey zaman, anksiyete terapisi, toplumsal hormon tedavisi filan lazım.

İşte hendek, işte deve.

Henüz zor geçeriz o dedektörü…

Yaşar SÖKMENSÜER (Gazeteci)

The post Dedektöre takılan ülke!.. appeared first on DOCTORS BPM.